KA.DER Genel Başkanı Akpolat: Eşit temsil mücadeleyle kazanılır
Kadınların seçme ve seçilme hakkını kazanmasının 91. yılında KA.DER, siyasette eşit temsil çağrısını yineledi. Genel Başkan Yeşim Akpolat, “Eşit temsil mücadeleyle kazanılır; geri dönüş yoktur” diyerek Türkiye’de kadın temsili oranlarının hâlâ demokrasi için kritik eşiklerin çok gerisinde olduğunu vurguladı.
Türkiye’de kadınların seçme ve seçilme hakkını kazanmasının üzerinden 91 yıl geçti. Ancak kadınların siyasi temsili hâlâ kritik seviyelerde seyrediyor.
Kadın Adayları Destekleme Derneği (KA.DER), Türkiye’de kadınların seçme ve seçilme hakkının 91’inci yıl dönümü vesilesiyle yaptığı açıklamada, Türkiye’de siyasal alandaki eşitsizliğin derinleştiğini vurguladı. Genel Başkan Yeşim Akpolat, “Kadınların hakları mücadeleyle kazanıldı; sahip çıkılmazsa geri çekilir” diyerek uyarıda bulundu.
Türkiye genelinde kadın temsilinin yüzde 20’nin altında olduğunu, 17 ilde ise hâlâ hiç kadın milletvekili seçilmediğini hatırlatan Akpolat, siyasi partileri sorumluluk almaya çağırdı: “Eşit temsil sağlanmadan gerçek demokrasi mümkün değildir.” KA.DER tarafından yapılan açıklamanın tamamı şu şekilde:
"Türkiye’de kadınlar, 5 Aralık 1934’te seçme ve seçilme hakkını kazandı. Bu tarih, yalnızca bir anayasa maddesi değil; bu ülkenin dört bir yanında sesi duyulmamış, emeği görünmemiş milyonlarca kadının eşit yurttaşlık talebinin siyasal karşılığıdır. Kadınlar bu hakkı bir lütufla değil, örgütlenerek, cesaretle talep ederek ve mücadele ederek aldı.
Bugün, 91 yıl sonra aynı kararlılıkla söylüyoruz: Kadınların kazanımları kalıcı değildir; sahip çıkılmadığında geriye çekilir.
Türkiye, kadınlara siyasi haklar konusunda dünyada öncü ülkeler arasında yer aldı; ancak temsil söz konusu olduğunda hâlâ gerideyiz.
1935’te Meclis’e giren 18 kadın milletvekiliyle başlayan ivme bir daha yakalanamadı.Bugün Türkiye’de kadın temsili hâlâ %20’nin altında.Yerel yönetimlerde belediye başkanlarının yalnızca %3’ü, belediye meclislerinin ise %11’i kadın.
Bu tablo tesadüf değildir; siyasi alanda süregelen yapısal dışlamanın kurumsallaşmış bir görüntüsüdür.
"17 İLDE HÂLÂ HİÇ KADIN MİLLETVEKİLİ YOK"
1934’ten bu yana Kırklareli, Kırıkkale, Kilis, Rize, Artvin, Ardahan, Gümüşhane, Erzincan, Karabük, Burdur, Yozgat, Kırşehir, Niğde, Sinop, Bayburt, Adıyaman ve Karaman olmak üzere 17 ilde bugüne kadar hiç kadın milletvekili seçilmedi.
Bu gerçek, eşitsizliğin yalnızca oranlarda değil, ülke coğrafyasına yayılmış köklü bir siyasal dışlama şeklinde var olduğunu gösteriyor.
2023 Genel Seçimleri’nde üç il ilk kez kadın milletvekili seçti. Bu gelişmeler kıymetlidir, ancak 17 ilde hâlâ sıfır kadın vekil olması, ilerlemenin hem yavaş hem de adaletsiz olduğunu açıkça ortaya koyuyor.
KA.DER olarak biliyoruz ki kadınlar eşit temsil edilmediği sürece; politikalar toplumun gerçek ihtiyaçlarını yansıtmaz,Karar alma süreçlerinde adalet tesis edilemez,Demokrasi işleyen bir mekanizma değil, yalnızca bir dekor olur.
Bu nedenle buradan açıkça çağrıda bulunuyoruz: Tüm siyasi partiler fermuar sistemi uygulamak zorunda.Eşitlikçi adaylık süreçleri bir tercih değil, demokratik bir yükümlülüktür.Siyasi şiddet, mobbing ve nefret söylemi cezasız kalamaz.Kadınlar karar alma mekanizmalarında en az yarı yarıya temsil edilene kadar mücadele sürecek.
Kadınların seçme ve seçilme hakkının 91. yılında, kadın örgütlerinin, aktivistlerin ve feminist hareketin bu ülkeye kazandırdığı dönüşüm gücünü bir kez daha hatırlıyoruz.
Bu ülkenin demokrasisi kadınlara borçludur. Bu borç ancak eşit temsil ile ödenir."
