Google Play Store
App Store

İktidarın ekonomi politikası nedeniyle mali dengeleri bozulan KİT’ler borç batağına saplandı. KİT’lerin 2017’de 49 milyar TL, 2022 yılı başında 350,8 milyar TL olan toplam borcu, 2022 sonu itibarıyla 619,2 milyar TL’ye ulaştı.

Kamu işletmeleri borç batağında
Fotoğraf: BOTAŞ

Mustafa BİLDİRCİN

AKP iktidarının özelleştirme politikası kapsamında birbiri ardına elden çıkarılan kamu iktisadi teşekküllerinden geriye kalanların da mali dengesi altüst oldu. İktidarın ekonomik krizin yansımalarını azaltmak amacıyla çeşitli görevler yüklediği 22 kamu iktisadi teşebbüsünün toplam borcu 600 milyar TL'yi aştı. KİT'lerin toplam borcunda 2017-2022 döneminde yaşanan artış, yüzde bin 161 olarak hesaplandı.

KİT’ler ve özelleştirme kapsamında kuruluşlara yönelik Hazine ve Maliye Bakanlığı’nca 31 Mart'ta yayımlanan istatistikler, çarpıcı tabloyu gün yüzüne çıkardı. Veriler, “Gıda fiyatlarını dengelemek” ve “Enerji fiyatlarını baskılamak” amacıyla çeşitli görevler yüklenerek ekonomik krizi gölgelemeleri beklenen kamu iktisadi teşebbüslerinin borç içinde yüzdüğünü gözler önüne serdi.

BORÇLAR 12 KAT ARTTI

Bakanlığın verilerine göre, 2017 yılında 49 milyar 99 milyon 74 TL olan KİT'ler ile özelleştirme çalışmaları süren kamu kuruluşlarının toplam borcu, 2022 yılının sonunda 12 kat arttı. Toplam 22 kamu iktisadi teşebbüsü ile özelleştirme süreci devam eden kuruluşun borçları, 31 Mart 2023 tarihi itibarıyla 619 milyar 257 milyon 608 bin TL’ye ulaştı.

TCDD, TİGEM, Toprak Mahsulleri Ofisi, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü, EÜAŞ, TTK, Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş, Et ve Süt Kurumu, Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii A.Ş. ve BOTAŞ en çok borçlanan kurumlar arasında yer aldı.

BORÇ HAVUZU

KİT’ler ile özelleştirme kapsamındaki kuruluşların borçlarında yıllar itibarıyla yaşanan değişim, kayıtlara şöyle geçti:

•2017: 49 milyar 99 milyon 74 bin TL

•2018: 78 milyar 710 milyon 603 bin TL

•2019: 100 milyar 798 milyon 129 bin TL

•2020: 124 miyar 856 milyon 146 bin TL

•2021: 263 milyar 971 milyon 865 bin TL

•2022: 619 milyar 257 milyon 608 bin TL

ÇİFTÇİLERE 6,6 MİLYAR TL

Toplam 619,2 milyar TL’lik borcun 537,1 milyar TL’sinin iç, 82,1 milyar TL’sinin ise dış borçlardan oluştuğu belirtildi. İktidarın ekonomi politikası nedeniyle mali dengeleri bozulan kuruluşların 167 milyar TL’lik borç ile en fazla resmi dairelere borçlu olduğu bildirildi. Kuruluşların borçlu diğer olduğu taraflar ve borç tutarları ise şöyle sıralandı:

kamu-isletmeleri-borc-bataginda-1145853-1.

***

ARPALIK GÖREVİ

KİT’lerin yönetim kadroları genellikle AKP’li ya da AKP’ye yakın isimlerden oluşuyor. Kamu varlığı olan kuruluşlar hızla batağa sürüklenirken yönetim kadroları iktidarın belirlediği isimler için “Arpalık” görevi görüyor.