Kamusal sanatın kolektif hafızası

Deniz Burak BAYRAK

Artİstanbul Feshane, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin (İBB) köklü sanat mirasını görünür kılan önemli bir sergiye ev sahipliği yapıyor. Mekânın 9’uncu sergisi olarak kapılarını açan ‘Kolektifin Belleği: İBB Koleksiyonları’, İBB Sanat Koleksiyonları’ndan bir seçkiyi sanatseverlerle buluşturuyor. Sergi, İstanbul’un yüzyılı aşan sanatsal birikimini, kamusal hafıza ve kolektif miras kavramları etrafında bir araya getiriyor.

Sergi, İBB Kültür ve İBB Miras’ın çalışmalarıyla hayata geçirildi. İBB’nin Atatürk Kitaplığı, Aşiyan Müzesi ve Şehir Müzesi koleksiyonlarında yer alan eserlerin yanı sıra, yıllar içinde bağış yoluyla kuruma kazandırılan yapıtlar da bu kapsamlı seçkide yer alıyor. Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan bir zamanı kapsayan sergide, farklı teknikler ve dönemlerden 187 sanatçının 627 eseri var.

Sergi, İstanbul’un sanatsal modernleşme sürecini bütünlüklü bir perspektifle ele alırken, kentin belleğinin nasıl oluştuğunu ve kuşaktan kuşağa nasıl aktarıldığını da görünür kılıyor. Giovanni Bellini’den Abdülmecid Efendi’ye, İbrahim Çallı’dan Bedri Rahmi Eyüboğlu’na uzanan geniş sanatçı yelpazesi, İstanbul’un çok katmanlı kültürel tarihine güçlü bir panorama sunuyor. Özellikle portreler, imparatorluktan Cumhuriyet’e geçiş sürecinde kimlik, temsil ve toplumsal dönüşüm tartışmalarını yansıtan önemli bir görsel arşiv niteliği taşıyor.

ESERLERİN TAMAMI İSTANBUL’A AİT

Açılışta konuşan İBB Genel Sekreter Yardımcısı Oktay Özel, sergide yer alan eserlerin tamamının İstanbul’a ait birer emanet olduğuna dikkat çekerek, bu birikimin ilk kez bu denli kapsamlı ve bütüncül biçimde kamuoyuyla paylaşıldığını vurguladı. Özel, son yıllarda koleksiyona yapılan bağışların, sanatçılar ve koleksiyonerlerle kurulan güven ilişkisinin bir sonucu olduğunu belirterek, amaçlarının İstanbul’un kolektif hafızasını korumak ve geniş kitlelerle buluşturmak olduğunu ifade etti.

İBB Başkan Vekili Nuri Aslan ise serginin, Cumhuriyet’in sanatsal ve kültürel gelişimini yansıtan önemli bir seçki sunduğunu söyledi. Aslan, İBB Sanat Koleksiyonu’nun gerçek sahibinin İstanbullular olduğunu vurgulayarak, serginin bir yıl boyunca ücretsiz olarak ziyarete açık olmasının kamusal erişim açısından taşıdığı değerin altını çizdi.

SANATTAN HUKUKA UZANAN HİKÂYE

Serginin en dikkat çeken işlerinden biri ise kuşkusuz Gentile Bellini’nin 15’inci yüzyıla tarihlenen ‘Fatih Sultan Mehmed ve Genç Saraylı’ adlı ikili portresi. Londra’da yapılan bir açık arttırmada İBB Başkanı Ekrem İmamoğlu’nun girişimiyle 2020’de satın alınan eser, yalnızca sanat tarihi açısından değil, Türkiye’de kültür politikalarının nasıl tartışıldığına ilişkin bir örnek olarak da hafızalarda yer etmişti. Satın alma sürecinin ardından açılan soruşturmalar, yapılan incelemeler ve nihayetinde Danıştay’ın ‘orijinal’ kararıyla kapanan hukuki süreç, bu tablonun etrafında güçlü bir kamusal tartışma yaratmıştı. Bugün Feshane’de sergilenen eser, tüm bu geçmişiyle birlikte izleyiciye bakıyor. Bir yandan Rönesans’ın Osmanlı’yı nasıl gördüğünü hatırlatırken, diğer yandan kamusal bir sanat eserinin nasıl politik ve hukuki bir gündeme dönüşebildiğini de sessizce düşündürüyor.

Ayrıca koleksiyoner Cengiz Akıncı’nın danışmanlığında İBB Sanat Koleksiyonları’na kazandırılan ve ‘Akıncı Koleksiyonu: Kolektifin Belleği’ başlığıyla sergide yer alan seçki de bireysel bakışların kamusal bir mekânla buluştuğu bir karşılaşma alanı olarak izleyici karşısına çıkıyor.

Sergiyi, 13 Aralık’a kadar, pazartesi hariç her gün 10.00 - 20.00 saatleri arasında ücretsiz olarak ziyaret edebilirsiniz.