Karadeniz gazında hedef hâlâ çok uzak

‘Hanelere yetecek yerli gaz’ söylemi ve enerjide dışa bağımlılığın azaltılacağı iddiasıyla yürütülen Karadeniz gazı projesinde, erken sonuç üretme telaşı maliyetleri şişirdi, üretim ise hedeflenen kapasiteye yaklaşamadı.

Sektör uzmanlarının ‘aceleci ve hatalarla dolu bir süreç’ olarak nitelendirdiği projede gelinen nokta, vaat edilenin gerisinde bulunuyor. İlk faz aşaması 2025’te tamamlanan Sakarya Doğal Gaz Sahası Geliştirme Projesi’nin ikinci ve üçüncü faz yatırımları için 2026 yılında 211,4 milyar TL ödenek ayrıldı.

Projenin 2022’de başlayan ve 2027’de tamamlanması öngörülen faz 2 aşaması için 2025 itibarıyla 206,7 milyar lira harcama yapıldı, bu yıl için de 71,1 milyar liralık yatırım ödeneği ayrıldı.

ÜRETİM 10 MİLYON METREKÜPE ULAŞAMADI

2025’te başlayan ve 2028’de tamamlanması öngörülen faz 3 aşaması için geçen yıl 62,8 milyar lira harcandı. Faz 3 için bu yıl 130,3 milyar liralık harcama öngörüldü. İkinci ve üçüncü faz yatırımları için 2026 yılında Sakarya Doğal Gaz Sahası Geliştirme Projesi’ne toplamda 211,4 milyar TL ödenek ayrıldı. Bu kaynağın 195,7 milyar liralık kısmının dış kredi ile karşılanacağı belirtildi.

Projenin toplam tutarı 731,9 milyar lira olarak hesaplandı.

Devasa yatırım tutarına karşın üretim vadedilen düzeye ulaşamadı. 2020 yılında başlayan ve ilk fazda günlük gaz üretiminin 10 milyon metreküp, Faz-2’de 40 milyon metreküp, Faz-3’te ise 60 milyon metreküpe ulaşacağı belirtilen Karadeniz gazında üçüncü faz çalışmalarının başlamasına rağmen üretim 10 milyon metreküpe ulaşılamadı.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, üretimin 2025’in ilk çeyreğinde 10 milyon metreküpe çıkarılmasının hedeflendiğini açıklamıştı. Günlük üretim değişkenlik gösterirken EPDK’nin son verilerine göre Kasım ayında 245,825 milyon metreküp, günde ortalama 7,8 milyon metreküp gaz üretildi. Ocak–Kasım döneminde sahada aylık ortalama 237,3 milyon metreküp üretim yapılırken 11 ayın günlük ortalaması 7,7 milyon metreküpte kaldı.

Bakan Bayraktar, yılın ilk günlerinde yaptığı açıklamada 2025 yılının önemli olduğunu ve gaz sahasına ilişkin ilk fazın tamamlandığını açıkladı. “Yaklaşık 10 milyon metreküp doğalgazı artık günlük olarak üretir hale geldik. Bu, 4 milyon evin doğalgaz ihtiyacını kendimizin karşılaması anlamına geliyor” ifadelerini kullandı. Osman Gazi Yüzer Üretim Platformu’nun Filyos’ta son çalışmalarının yapıldığını bildiren Bayraktar, şöyle devam etti:

“2026’nın üçüncü çeyreği itibarıyla Karadeniz Sakarya Sahası’nda üretimi 2 katına yani 4 milyonu 8 milyon haneye çıkaracak, onun ihtiyacını karşılayacak kadar gazı inşallah üretmeye başlayacak. 2028’de Osman Gazi’nin bir ikizi daha gelecek, biraz daha kapasitesi büyük. 2028’de inşallah onunla da Sakarya Gaz Sahası’ndaki ilk 3 fazı tamamlamış olacağız. 17 milyon hanenin doğalgaz ihtiyacını kendi gazımızla karşılar hale geleceğiz.”

TÜKETİMİN YANINA YAKLAŞMIYOR

Bayraktar’ın planlarına göre 2026’nın üçüncü çeyreğinde sahadan günlük 20 milyon metreküp gaz üretilecek, 2028 yılında ise günlük üretimin 40 milyon metreküpe çıkması ve tüm hanelerin doğalgaz ihtiyaçlarının Sakarya Gaz Sahası’ndan karşılanması hedefleniyor. Ancak üretim hızı Bakan’ın sunduğu pembe tabloları doğrulamıyor. EPDK’nin verilerine göre Ocak-Kasım döneminde hanelerde tüketilen doğalgaz 18 milyar 437 milyon metreküp düzeyinde gerçekleşti. Buna göre 11 ayda hanelerde günde ortalama 55,9 milyon metreküp doğalgaz tüketildi. Böylece Karadeniz’de üretilen gaz ile hanelerde tüketilen doğalgazın yalnızca yüzde 14’ünü karşılanabildi.

Üretimin üçüncü fazının tamamlaması ve günde 40 milyon metreküp üretime seviyesine çıkması halinde ayda 1,2 milyar metreküp, yılda 14,4 milyar metreküp gaz üretilebilecek. Doğalgaz tüketimi 2025 Kasım itibarıyla 52,3 milyar metreküp olarak hesaplandı. Böylece günlük 40 milyon hedefine ulaşılsa dahi yıllık tüketimin yalnızca dörtte biri karşılanabilecek.