Karanlık maddenin ilk izleri görüldü mü?
NASA’nın Fermi teleskopundan gelen veriler, karanlık maddenin gama ışınlarıyla iz bırakmış olabileceğini gösteriyor. Bilim dünyası temkinli ama heyecanlı.
Yaklaşık 100 önce bilim insanları, “karanlık madde” adını verdikleri, görünmez bir maddenin galaksilerin etrafında kümelendiğini ve evren boyunca dev bir kozmik ağ oluşturduğunu öne sürmüştü.
Karanlık maddenin tam olarak ne olduğu hatta gerçekten var olup olmadığı hâlâ kesinleşmiş değil. The Guardian'da yer alan habere göre, bu gizemli maddeye dair ilk doğrudan kanıtın nihayet görülmüş olabileceğini ortaya koyuyor.
Henüz daha fazla çalışma yapılması ve daha basit, bilinen açıklamaların elenmesi gerekiyor. Ancak bulgu doğrulanırsa, evrenin yüzde 27’sini oluşturduğu düşünülen bu maddeyi arama serüveninde tarihi bir dönüm noktası sayılacak.
Tokyo Üniversitesi’nden astrofizikçi Prof. Tomonori Totani, “Bu, karanlık maddenin doğasını çözmede kritik bir kırılma noktası olabilir” dedi. Totani, Samanyolu’nun merkezinden yayılan gama ışınlarının karanlık maddeye özgü bir iz taşıdığını belirtiyor.
1930'LARDA ORTAYA ATILDI
Karanlık madde fikri ilk olarak 1930’larda ortaya atıldı. İsviçreli astronom Fritz Zwicky, uzak galaksilerin kütleleriyle açıklanamayacak kadar hızlı döndüğünü fark etmişti. Bu gözlem, ışık yaymayan ya da ışığı soğurmayan, ancak çevresindeki galaksilere görünmez bir kütleçekimi uygulayan bu gizemli maddenin varlığına işaret ediyordu.
O günden bu yana bilim insanları karanlık madde parçacıklarını bulmaya çalışıyor. Fakat yer altı dedektörleri, uzay teleskopları ve Cenevre yakınlarındaki dev parçacık çarpıştırıcısı (Large Hadron Collider) şimdiye kadar hiçbir sonuç vermedi.
Karanlık madde teorilerinden biri, maddenin “zayıf etkileşimli ağır parçacıklar”dan (WIMP) oluştuğunu söylüyor. Bu parçacıklar atomların içindeki protonlardan çok daha ağır ancak normal maddeyle çok zayıf bir etkileşime giriyor. İki WIMP çarpıştığında birbirini yok ediyor ve ortaya yeni parçacıklar ile güçlü gama ışını patlamaları çıkabiliyor.
GAMA IŞINI DESENİ FARK EDİLDİ
Bu ihtimali araştırmak için Totani, NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu verilerini inceledi. Bu teleskop, elektromanyetik spektrumun en enerjik ışıkları olan gama ışınlarını tespit ediyor.
Totani, galaksinin merkezinden dışa doğru küresel bir şekilde yayılan, karanlık madde halosunun şekline uyan bir gama ışını deseni fark etti. Totani, “Bu sinyal, karanlık madde tarafından yayıldığı öngörülen gama ışınlarının özellikleriyle büyük ölçüde örtüşüyor” dedi. Çalışmanın ayrıntıları Journal of Cosmology and Astroparticle Physics dergisinde yayımlandı.
Eğer Totani gerçekten karanlık maddenin etkisini gözlemlediyse, bu madde protondan 500 kat daha ağır temel parçacıklardan oluşuyor olabilir. Yine de bu sinyalleri açıklayabilecek diğer astrofiziksel süreçlerin ve arka plan ışınımlarının elenmesi için çok daha fazla çalışma gerekiyor. Totani’ye göre belirleyici faktör, benzer gama ışını imzalarının cüce galaksiler gibi uzayın farklı bölgelerinde de görülmesi olacak.
"OLAĞANÜSTÜ KANITLAR GEREKTİRİR"
Surrey Üniversitesi’nden astrofizikçi Prof. Justin Read ise cüce galaksilerden anlamlı bir sinyal alınmamasının, Totani’nin bulgularının karanlık madde kaynaklı olma ihtimalini zayıflattığını söylüyor. UCL’den teorik astrofizikçi Prof. Kinwah Wu da temkinli olunması gerektiği görüşünde:
“Yazarın emeğine saygım büyük, ancak olağanüstü iddialar olağanüstü kanıtlar gerektirir. Bu çalışma henüz o seviyede değil. Yine de alanda çalışan bilim insanları için motive edici bir adım niteliğinde.”
