Kış ayları da artık kurak geçiyor

Ada Sude ATAK   

İklim krizi, yanlış su politikaları, nüfus yoğunluğu ve çevre tahribatı nedeniyle her yaz tanık olduğumuz su kesintileri ile barajların doluluk oranında büyük azalma artık kış aylarında da yaşanıyor. Uzmanlar kâr başta olmak üzere yağışlar beklenilen seviyede olmadığı taktirde yazın tüm ülkeyi daha kurak ve susuz günlerin beklediğini belirtti.

İstanbul, İzmir ve Ankara gibi büyükşehirler, yağışların uzun yıllar ortalamasının altında kalması ve su kaynaklarının tahrip edilmesi nedeniyle ciddi bir su kriziyle karşı karşıya. Ayrıca başta Uşak ve Bursa olmak üzere madenlerin, taşocaklarının ve sanayi tesislerinin yoğun bulunduğu illerde kesintiler sürüyor. Su krizi yaşayan bazı illerdeki durum alarm veriyor.

• İSTANBUL

İSKİ’de yer alan verilere göre İstanbul barajlarının mevcut ortalama doluluk oranları %17,56 olarak kaydedildi. Son bir yılda %81,23 ile en yüksek doluluk oranının görüldüğü Nisan ayından bu yana barajlardaki doluluk oranı yılın en düşük seviyesini gördü.

• İZMİR

Yazın büyük su kesintilerinin yaşandığı İzmir’de kışında tehlike geçmiş değil. İZSU’da yer alan verilere göre ise İzmir’e su sağlayan 6 barajın da doluluk oranları geçen yıla kıyasla düşüş gösterdi. En çok dikkat çeken ise Balçova ve Gördes Barajı’nın doluluk oranlarının % 0 seviyesine inmesi oldu.

• ANKARA

Başkentte hem baraj seviyelerinin düşmesi hem de ana isale hatlarındaki arızalar kesintileri tetikledi. Bu yılın Ekim ayında Kesikköprü hattındaki arızalar ve barajlardaki düşük seviyeler nedeniyle Altındağ, Mamak ve Etimesgut gibi kalabalık ilçelerde 24 saati aşan kesintiler yaşandı. Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nün (ASKİ) verilerine göre, geçen yıl %29,93 olan barajların toplam doluluk oranı ise bu yıl %12,65’ya geriledi.

• BURSA

Özellikle büyük sanayi tesislerinin ve paketli su şirketlerinin su kaynaklarını tükettiği Bursa’da kriz sürüyor. Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi’nin (BUSKİ) verilerine göre mayısta %55,84 olan barajların doluluk oranı aralık ayında %0’a düştü. Bursa’nın içme suyunun en önemli kısmını karşılayan Nilüfer ve Doğancı barajları kurudu. Birçok yerde planlı su kesintiler sürüyor.

• UŞAK

Kent merkezinin yıllık su tüketimi 11.9 milyon m3 iken 2006 yılından bu yana Uşak’ta altın işletmeciliği yapan Kanadalı TÜPRAG Şirketine ait Kışladağ Altın madeni kuyulardan yılda 1,13 milyon m3 su çekiyor. Halkın suyunu tüketerek geride kirli bir çevre bırakan şirkete yetkililer ise sessiz. Yaz boyunca kesintiler yapılan Uşak’ta problem kış aylarında da sürüyor.

• MARAŞ

Deprem bölgelerinde de su krizi yaşanırken barajların doluluk oranı alarm veriyor. Ayvalı Barajının doluluk oranı ise % 1,01 olarak kaydedildi. Bu durum şehir şebekesine verilen suyun büyük oranda kısıtlanmasına neden oldu.

***

YAZI ATLATABİLİRİZ

İSKİ Su ve Atık Su Teknolojileri Dairesi Başkanı İsmail Aydın konu hakkında BirGün’e yaptığı değerlendirmelerde her ili kendi yağış rejimi bazında değerlendirmek gerektiğini ve İstanbul için karamsar olmadıklarını söyledi. Aydın şu ifadeleri kullandı: “İstanbul özelinde baktığımız zaman da geçtiğimiz yıl, uzun yıllar ortalamasının %20 altında bir yağış aldık. İstanbul'un su döngüsü yağışlara bağlı. Yeraltı suyu yok, nehir yok. Dolayısıyla İstanbul’da geçen yıl çok kötü olmamasına rağmen %80’lerden bugün %17 mertebesindeyiz. Biz İSKİ olarak farklı yağış senaryolara göre modeller oluşturarak yıllık planlamalar yapıyoruz. İstanbul'un ayrıca hem şans hem de şanssızlık diyebileceğiniz bir durumu var. Barajlarınız %100 olsa bile İstanbul'daki depolama kapasitemiz İstanbul’un bir yıllık suyunu karşılamıyor. Malum baraj dışı özellikle Melen sisteminden su almaya çalışıyoruz. Önümüzdeki süreç için bakarsanız İSKİ olarak karamsar değiliz. Doluluk oranlarımız düşük ama bizim beklediğimiz senaryolara göre yani en kötü senaryoda bile yaz dönemini atlatacak bir su stokumuz olacak.”

***

SON 52 YILIN EN DÜŞÜK SEVİYESİ

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na bağlı Meteoroloji Genel Müdürlüğü 1 Ekim 2024 - 30 Eylül 2025 dönemini kapsayan 2025 su yılı raporuna göre yağışlar son 52 yılın en düşük seviyesine indi. Ülke genelinde bu dönemde 422.5 mm yağış kaydedilirken bu değerin, uzun yıllar ortalamasının %26, geçen yıl aynı döneminin % 29 altında gerçekleştiği belirtildi. En az yağış 182.8 mm ile Şanlıurfa’da, normaline göre en fazla azalma ise % 66 ile Hatay’da meydana geldi. Dikkat çeken bir diğer ayrıntı ise Mardin’e geçtiğimiz Eylül ayında hiç yağmur yağmaması oldu.