Masa tenisinden sörfe: Bahis ve şike bütün sporu esir aldı

Adebowale Akinyemi Wilson, geçen yıl bir gün, Nijerya’nın Lagos kentinde düzenlenen Dünya Masa Tenisi Sıralama ilk tur maçını kaybetti.

Bu profesyonel spor dünyasının en ücra köşelerinden birinde, kimsenin pek dikkat etmediği bir karşılaşmaydı. Ama 8 bin kilometre uzakta, New Jersey’de dört bahisçi bu maçı çok yakından takip ediyordu.

Masa tenisine neredeyse hiç bahis yapmamış olan bu kişiler, normalde oynadıklarından daha yüksek miktarlarda bahse girmişlerdi. Üstelik hepsi, ağır favori olmayan, “sürpriz” tarafta yer alan Wilson’ın rakibine oynamıştı.

Bu durum, New Jersey’deki bir bahis şirketinin bu bahisleri “şüpheli” olarak işaretlemesi için yeterliydi. Böylece, Wilson’ın maçı “satıp satmadığının” araştırılacağı ve kariyerini raydan çıkaracak bir soruşturma süreci başlamış oldu. Spor dünyasında yapılabilecek en ağır ihlallerden biri buydu.

BAHİS YELPAZESİ GENİŞLEDİ

Bahis sektörü büyürken ve büyük ligleri sarsan skandallar ortaya çıkarken dünyada bahis şirketleri oyun yelpazelerini genişletti. Böylece uluslararası masa tenisi, futbolda alt ligler dart hatta sörf gibi popülaritesi az olan sporlar, bahis sitelerinde yüksek meblağlı bahisçiler için yeni hedefler haline geldi.

Bu genişleme, yeni açılan bahis uygulamaları üzerinden küçük ölçekli sporlara yığılan büyük paralar anlamına geliyor. Sonuç olarak, istediği ekonomik geliri elde edemeyen yüzlerce sporcu, şikeye açık, kırılgan bir havuzun parçası haline geldi.

Washington Post’un incelediği dosyalara göre şüpheli bahislerde artış yaşandı, kamu kayıtları, sporcular, organizatörler, bahis şirketi yöneticileri ve lig yetkilileriyle yapılan görüşmelerde sonucu belli olmayan soruşturmaların çoğaldığı gösteriliyor. Yetkililere göre maaşların ve ödül paralarının düşük olduğu branşlarda, şike çok daha cazip.

Burundi Futbol Federasyonu müsabaka komitesi başkanı Yussuf Mossi, “Eğer biri size maaşınızın 10 katını veriyorsa, bunu nasıl reddedersiniz?” diyor. Uluslararası Bahis Dürüstlüğü Birliği’nin (IBIA) verilerine göre, dünya genelinde masa tenisi maçlarıyla ilgili şüpheli bahis sayısı 2019’da beşken, 2024’te 36’ya çıktı.

Merkezi Belçika’da bulunan IBIA, şüpheli bahis verilerini dünyadaki bahis şirketlerine, liglere ve düzenleyici kurumlara ileten kâr amacı gütmeyen bir kuruluş.

Afrika ve Güney Amerika’daki futbol maçlarına ilişkin şüpheli bahis sayısı da 2019’da 7 iken, 2024’te 34’e yükseldi. Geçen yıl, IBIA’nın kayıt tutmaya başladığı yıl olan 2019'dan bu yana ilk kez, Asya, Afrika ve Güney Amerika’da oynanan sporlara yönelik şüpheli bahislerin toplam sayısı Avrupa’dakileri geçti.

IBIA verileri eksiksiz değil ancak aralarında dünyanın en büyük şirketlerinin de bulunduğu 100’den fazla bahis firmasının kayıtlarını içeriyor ve sektörün genel fotoğrafı hakkında en geniş kapsamlı kaynaklardan birini oluşturuyor.

Yetkililer, ülkeler ve sektörler şike tespitine daha fazla odaklandıkça, şüpheli bahis hacminin de kaçınılmaz olarak artacağını söylüyor. Taraftarların, bir spora duydukları güveni zedeleyebilecek yolsuzluk iddiaları, onların gözünde tam tersine de işleyebilir: Yetkililerin gerçekten denetim yaptığının, suçluların peşine düştüğünün kanıtı olarak görülebilir.

Ancak önlem almak göründüğü kadar kolay değil ve sonuçları, ortada gerçekten bir yolsuzluk bulunsa da bulunmasa da ağır olabiliyor. Ligler için bahis patlaması, yeni sponsorluk anlaşmaları ve yeni taraftar kitleleri anlamına geldiği gibi, aynı zamanda kontrol edilmesi gereken yeni tehditler de getiriyor. Masa tenisi gibi küçük sporlar için bu mücadele oldukça zor.

MÜCADELE ETMEK ÇOK ZOR

ITTF Dürüstlük Birimi’nin başındaki isim Kevin Carpenter, “Büyük ölçekli bahislerin bu spora girişi çok yeni bir olgu olduğu için, Uluslararası Masa Tenisi Federasyonu bu tehditle mücadele etmek için ne kadar yatırım gerektiğini sürekli yeniden değerlendiriyor” ifadelerini kullanıyor.

New Jersey’deki bahisçilerin Lagos’taki maça yaptıkları kazançlı bahislerin üzerinden saatler geçmişti ki birden fazla ülkedeki bahis şirketleri Wilson’ın maçına konan bahisleri şüpheli olarak işaretledi. Bu bilgiler IBIA’ya aktarıldı, IBIA da üyelerine e-posta ile uyarı geçti. Ardından Uluslararası Masa Tenisi Federasyonu bir soruşturma başlattı.

Masa tenisi, son on yıllarda Nijerya genelinde yaygınlaşmış olsa da zenginlik yolundan çok, ucuz ve erişilebilir bir eğlence olarak görülüyor. Ülkede yılda az sayıda turnuva düzenleniyor. Bunların en önemlisi de, ikinci tura yükselenlere 650 dolar, şampiyona ise 5000 dolara kadar ödül veren yıllık WTT Contender Lagos.

Lagos merkezli bir ITTF yetkilisi olan Olalekan Okusan, “Çok büyük paralar değil, masa tenisini profesyonel oynayanların çoğu yoksul ailelerden geliyor. Daha varlıklı aileler çocuklarını futbola ya da basketbola yönlendiriyor” diyor. Ama Wilson 16 yaşındayken, sevdiği spor bir anda yeni ve tutkulu bir kitle kazandı: Bahisçiler.

Yıl 2020’ydi ve pandemi, çoğu profesyonel spor ligini durdurmuştu. Masa tenisi ise Doğu Avrupa’nın bazı bölgelerinde, diğer sporlardan daha erken başlamıştı. Oyuncular, yalnızca bir masa ve canlı yayın için bir kamera bulunan salonlarda mücadele ediyordu. Masa tenisine bahis, çok büyük bir hızla büyüdü ve yavaşlamadı.

ABD’de, masa tenisi bahis verilerini kamuoyuyla paylaşan iki eyaletten biri olan Oregon’da, kayıtlar 2022’den 2023’e, masa tenisine konan bahis miktarının üç katına çıktığını gösteriyor. 2024’ün sonuna gelindiğinde ise masa tenisi, bahis hacmine göre en çok para yatırılan ikinci spor oldu.

Colorado’da, 2025’in başlarında masa tenisi, 2020’ye kıyasla beş kat daha yüksek hacimle en çok bahis yapılan dördüncü spor olarak kayda geçti.

Çoğu bahisçi, Premier Lig, NFL, NBA gibi en popüler liglere yöneliyor bunu da bitmeyen reklamlar, hazır kuponlar ve oyuncu istatistiklerine dayalı bahisler besliyor. Ancak bu bahisleri sunabilmek için, bahis şirketlerinin en üst liglerden hızlı ve doğru verilere ihtiyaçları var. Bu veriye erişim ise milyarlarca dolarlık şirketlerin elinde ve pahalı.

Öte yandan spor dünyasının geri kalanında, bahisçileri cezbetmek için henüz dokunulmamış dev bir alan duruyordu. Brezilya, geçen yıl çevrimiçi bahis lisansı başvurularını açtığında dev şirketler hemen başvurdu.

Daha küçük bir Brezilya bahis şirketi olan Rei do Pitaco ise farklı bir yol izledi. CEO ve kurucu ortak Kiko Augusto’nun anlattığına göre şirket, “üçüncü ligdeki çılgın takımları tutan taraftarlar” için özel bahisler tasarlamak üzere içeride bir analist ekibi kurdu. Sadece RDP’de Brezilya alt lig maçlarına oyuncu istatistiklerine dayalı kombine bahisler yapılabiliyor.

Kaliforniya merkezli ALT Sports Data adlı bir şirket ise henüz çevrimiçi bahis pazarına tam olarak girmemiş sporlar üzerine odaklanıyor.

Kurucu Todd Ballard liglere kendi şirketinin, onların sporu için bir “bahis destinasyonu” potansiyelini açabileceğini anlatıyor. Liglerden canlı yayın haklarını ve geliştirme masrafları için bir ücret alıyor, karşılığında kâr payı ve daha geniş kitlelere ulaşma fırsatı sunuyor. Ballard bu durumu, “Daha fazla etkileşim, daha fazla taraftar, daha fazla gelir” sözleriyle anlatıyor.

Şimdiye kadar X Games, Power Slap, World Jai-Alai League, Disc Golf Pro Tour ve Major League Table Tennis gibi iki düzineden fazla ligle anlaşma yaptığını söylüyor. Ballard’a göre, hangi spor olursa olsun, hep aynı soruyla başlıyorlar: “Bu sporu, insanları ekranda tutacak şekilde nasıl ‘oyunlaştırabilirsiniz’?”

Dünya Sörf Ligi için “Bir sonraki dalga sola mı, yoksa sağa mı kırılacak?” gibi bahisler hayal ediyor. Süpercross Championship (Motorsiklet yarışları) taraftarlarının, “Büyük stadyumları dolduran” ve zaten olasılık diliyle konuşan bir kitle olduğunu, bu yüzden  sporda da iyi bir bahis potansiyeli gördüğünü söylüyor. NHRA drag yarışlarını ise “Mükemmel bahis sporu: İki araba üç saniyeliğine 300 mil hız yapıyor” sözleriyle tarif ediyor.

Ballard, “ALT’nin ürünleri çoğunlukla Hiç kimsenin oltasını atmadığı göl” arayan küçük bahis firmalarına cazip geliyor. Büyüklerle başa çıkmaya çalışırken farklı bir şeylere ihtiyaçları var” diyor.

Underdog, Stake ve Bet365 ile anlaşmalardan söz ediyor. Avustralya ve Brezilya’daki bahis şirketlerinin de ALT’nin sörf bahislerinde “muazzam kitlelere” ulaştığını anlatıyor.

“Bazı sporlar, yeni taraftarları oyuna çekmekte çok iyi; bazı sporlar ise futbol sezonu dışındayken bahis oynamak için bir şeyler arayan kitleye hizmet etmekte. Masa tenisi de bu şekilde büyüdü” diye ekliyor.

Ballard, masa tenisinde neredeyse her birkaç saniyede bir sayı olduğuna dikkat çekerek şu ifadeleri kullanıyor: “Bu da sporu, bahis dünyasının slot makinesine dönüştürüyor. Tam bir kumarhane oyunu gibi.”

Bugün, büyük bahis şirketlerinin çoğu ve çok sayıda küçük şirket masa tenisine bahis kabul ediyor. Sporun en büyük organizatörü olan World Table Tennis (ITTF çatısı altında) ile Sportradar arasında veri anlaşması var. Bir bahis şirketinin menüsü ne kadar genişlerse, dünyanın her yerinde, her dakika canlı bahis sunmaya o kadar yaklaşmış oluyor.

Lagos’taki masa tenisi yetkilisi Okusan, pandeminin başlarında masa tenisi bahisleri patladıktan sonra, Nijerya’daki turnuvalarda tribünlere gelen Avrupalıları daha sık görmeye başladığını söylüyor ve ekliyor: “Ortaya oturuyorlar ve sonra anlıyorsunuz ki aslında tek yaptıkları şey bahis oynamak.”

ŞİKE İÇİN HAZIR ZEMİN

Büyük ya da küçük, bütün sporlarda bahislerin çoğalması, özellikle de oyuncu istatistiklerine dayalı mikro bahisler, tek bir sporcunun bile bir kuponu etkilemesini her zamankinden kolay hale getiriyor.

İspanya, İtalya, İngiltere, Avustralya ve Brezilya’da, bu yıl üst lig futbolcuları gördükleri şüpheli sarı kartlar nedeniyle inceleme altına alındı. Amerikan Beyzbol Ligi'nde iki atıcı, atışlarının hızı ve yerini hedef alan bahisçilerle işbirliği yaptıkları iddiasıyla suçlandı.

NBA, Terry Rozier’in geçen ay iddianameye konu olması da dahil olmak üzere, en az üç oyuncu hakkındaki bahisler üzerine soruşturma yürüttü.

Bunlar, skandalları sosyal medyada manşet olan liglerdeki örnekler. Dünyanın dört bir yanında, daha küçük sporlardaki sporcular, garantili kısa vadeli kazanç ile kariyerlerini ve özgürlüklerini riske atma ihtimali arasında sıkışmış durumda.

2023’te, emekli masa tenisi oyuncusu Adam Michael Green, Doğu Avrupa’daki çok sayıda maçın sonucunu etkilemesi için oyunculara para ödediği gerekçesiyle Avustralya’da hüküm giydi. Toplam 1170 bahisle yaklaşık 500 bin dolar kazandı.

Bu yıl, Olimpiyat milli takımında yer almış bir isim de dahil olmak üzere dört Britanyalı oyuncu, şike nedeniyle men edildi. 2020’den bu yana, IBIA her yıl, futboldan ve tenisten sonra en çok şüpheli bahsin masa tenisi üzerinde toplandığını rapor ediyor.

2019-2022 arasında listenin tepesinde tenis vardı. Tenis camiası şike üzerine sert önlemler aldı ve şüpheli bahis sayısında ciddi bir düşüş yaşandı.

Son iki tam yılda, en çok şüpheli bahis uyarısı futboldan geldi, her yıl yaklaşık 140 civarında. Bunların 64’ü, yani neredeyse yarısı, Avrupa’daki üst liglerden çok uzak olan Asya ve Afrika’daki maçlardan kaynaklandı.

ŞİKE TEKLİF EDİLDİ

Kenyalı orta saha oyuncusu Festo Omukoto’ya, bir oyuncu sendikasının yayımladığı anlatıya göre, ilk kez 2019’da, 23 yaşındayken maç şikesi teklif edilmişti.

Teklifi reddettiğini söyledi ama “Başına neler gelebileceğinden korktuğu” için kimseye bildirmedi. Sonra, teklifi yapanlar yakalandığında onu ve yedi başka oyuncuyu da suçladılar. Omukoto dört yıl men cezası aldı.

Lige döndükten kısa süre sonra yazdığına göre, başka bir grup ona yine bir maçı ayarlama teklifinde bulundu. Bu kez, kanıt toplamak için güvenlik güçleriyle işbirliği yaptı. Sonuçta, aralarında Rus bir bahisçinin de olduğu üç kişi Nairobi’de tutuklandı.

Birinci ligde bile oyuncuların aldıkları ücret çok düşük. Daha fazla para kazanma isteği, oyuncuları kolayca kandırılabilir hâle getiriyor.

Bu dosya, Doğu Afrika genelinde yaşanan benzer olayların bir parçasıydı. Uganda’da geçen yıl 13 oyuncu, antrenör ve hakem men edildi. Geçen Eylül’de, Arizona’daki bir bahis şirketi, Burundi Ligue A’daki maçlara bir günde toplam 15.500 dolar yatıran 14 hesabı tespit edince IBIA şüpheli bahis uyarısı yayımladı.

IBIA bu bilgiyi FIFA ve Afrika futbol yetkilileriyle paylaştı. Burundi Futbol Federasyonu zaten bir soruşturma yürütüyordu. Yerel polis ve Interpol’le birlikte çalışıyorlardı. Bir takımın yöneticileri, bazı oyuncularının bilerek kötü oynadığından şüphelenmişti.

Soruşturma belgelerine göre, kaleci, bir şike ağından 2700 dolar değerinde Burundi frangı aldığını ve bu parayı da plana dahil olan diğer oyunculara dağıttığını itiraf etti. Mossi’ye göre bu şike ağının ve paranın izleri ABD ve Avrupa’ya kadar uzanıyordu.

Burundi Futbol Federasyonu altı oyuncuya ve bir takım yöneticisine para cezası ve beşer yıllık men cezası verdi. Ancak şike ağının beyin takımının hâlâ yakalanamadığı, Nairobi merkezli olarak bölgedeki ligleri hedef almaya devam ettiği belirtiliyor.

Mossi, bu organizasyonun merkezinde “Burundi diasporasını kullanarak buradaki oyuncularla irtibata geçen Amerikalılar ve Avrupalılar” olduğunu söylüyor.

Şüpheli bir bahsin gerçekten yolsuzluk olup olmadığını kanıtlamak, liglere ve kolluk kuvvetlerine düşüyor. İtiraf dışında, telefon ve banka kayıtları gibi sağlam deliller gerekiyor.

Brezilya’da savcılar, iki yıl önce ikinci ligden üç maçı hedef alan bir şike ağını çökertti; bu, bir oyuncunun ömür boyu men edilmesi, dokuz oyuncunun ceza alması ve sekiz Serie A maçının soruşturulmasına uzanan sürecin ilk adımıydı.

Uluslararası Tenis Dürüstlük Ajansı, Belçika merkezli bir çete için maç manipüle ettikleri gerekçesiyle bu yıl altı profesyonel tenisçiyi men etti. Dart Düzenleme Kurumu da, en az biri şüpheli bahis uyarısıyla başlatılan soruşturmalar sonucunda dört oyuncuya ceza verdi.

Birçok soruşturma ise yüzeye hiç çıkmıyor, kanıt bulunamadan kapanıyor; bu da ya oyuncuların masumiyetini tescil ediyor ya da ortada asılı bir şüphe bırakıyor.

Örneğin FanDuel, IBIA kayıtlarına göre 2023’te İsveç basketbol liginde beklenmedik bir sürprize üç Maryland müşterisinin olağandışı yüksek tutarlarda bahis oynadığını bildirdi.

Bu kişilerden biri, bahis oynadıkları takımın rakibinde oynayan bir oyuncuyla “lise takım arkadaşı” gibi görünüyordu. Ancak IBIA analizinde, bahis şirketinin, fikstüre bakan herkesin görebileceği bir detayı gözden kaçırdığına dikkat çekildi: Favori takım, çoktan play-off biletini aldığı için yıldız oyuncularını dinlendirecekti.

Masa tenisine olan bahis ilgisindeki patlama, bu ilginin denetlenmesi için ek kaynak yaratmış değil. Carpenter, Dürüstlük Birimi’nin tek tam zamanlı çalışanı. Onlarca dosyanın takibini, yarı zamanlı çalışan bir kişiyle ve zaman zaman tutulan özel soruşturmacılarla birlikte yürütüyor.