Merkez Bankası'ndan 'Dijital Türk Lirası' açıklaması

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Dijital Türk Lirası Projesi’nin ikinci faz çalışmalarına ilişkin güncel durumu kamuoyu ile paylaştı.

24 Kasım 2025 tarihli basın duyurusunda, projenin araştırma-geliştirme sürecinin sürdüğü ve özellikle programlanabilir ödemeler, çevrimdışı ödemeler ile birlikte çalışabilirlik konularında ilerleme kaydedildiği belirtildi.

Açıklamada, Dijital Türk Lirası İkinci Faz İlerleme Raporu’nun yayımlandığı duyurularak, rapora TCMB’nin internet sitesinden erişilebileceği ifade edildi.

Dijital Türk lirasına ilişkin gereksinimler, ilkeler ve yaklaşımlar Proje’nin ilk fazında belirlendiği ifade edilen raporda şunlar kaydedildi:

"Dijital Türk Lirası İkinci Faz İlerleme Raporu çalışmaların mevcut durumuna dair bilgi vermeyi amaçlamaktadır. İkinci faza ilişkin değerlendirme raporu ise bu faz tamamlandıktan sonra yayımlanacaktır. Ayrıca, çalışmaların alt başlıklarının ayrıntılı ele alındığı ek dokümanların da yayımlanması planlanmaktadır."

Raporda, Dijital Türk lirasının teknolojik, hukuki ve iktisadi boyutlarına ilişkin çalışmaların da devam ettiği belirtilirken, yapılmakta olan çalışmaların sonuçlanmasıyla ikinci fazın tamamlanması planlandığı vurgulandı.

Dijital Türk Lirası Projesi'nin ikinci faz ilerleme raporunda İkinci fazın tamamlanmasının ardından, dijital Türk lirasının tedavülüne ilişkin karar verilmesi halinde yasal düzenlemeler dahil ilgili süreçlerin yürütüleceği üçüncü faz çalışmalarına geçilmesinin hedeflendiği bildirildi.

TCMB, dijital para çalışmalarına ilişkin gelişmelerin düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılacağını belirtti.

Dijital Türk Lirası İkinci Faz İlerleme Raporuna İlişkin Basın Duyurusu: https://t.co/twpZOyMNVG pic.twitter.com/MlRlrEfN66

— Merkez Bankası (@Merkez_Bankasi) November 24, 2025

***

TCMB'DEN DİJİTAL PARA TANIMI

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Dijital Türk Lirası Projesi kapsamında hazırladığı raporda dijital paranın kapsamını ve niteliğini de açıkladı.

TCMB, dijital Türk lirasının yeni bir para birimi olmadığını, Türk lirasının banknot ve kaydi para ile aynı değere sahip dijital formu olduğunu vurguladı. Raporda, dijital paranın kripto varlıklarla karıştırılmaması gerektiği, merkez bankası yükümlülüğünde olacağı ve kullanıcı mahremiyetini koruyan iki katmanlı bir yapıyla işleyeceği belirtildi.

Raporda şu ifadeler yer aldı:

"• Dijital para, bir ülkenin merkez bankası tarafından ihraç edilen parasının dijital biçimidir. Hem yurt içi hem de uluslararası ödemelerde yasal ödeme aracı olarak kullanılabilecektir. Ülkemizdeki dijital para, dijital Türk lirası olarak adlandırılmaktadır.

• Dijital Türk lirası, Türk lirasından farklı bir para birimi değil; onun dijital biçimidir. Değeri, Türk lirasının tüm biçimleriyle (banknot, kaydi para vb.) aynıdır. Dijital olarak adlandırılması sadece yeni bir biçimi ifade etmek içindir. Türk lirasından farklı bir simgesi ve kısaltması bulunmayacaktır.

• Paranın dijitalleşmesi geniş bir kavram olup sadece elektronik ortamda ödeme yapılabilme olarak düşünülmemelidir. Para ile birlikte; finansal varlıklar, gerçek dünya varlıkları ve iş akışları da dijitalleşmektedir. Tüm bu dijitalleşme süreçleri Türkiye’deki finansal inovasyon altyapısının evrilmesini sağlayacaktır. Bu sayede dijital Türk lirası ve çevresinde kurulacak ekosistem, kullanıcılara yeni hizmetler sunabilecek ve kullanıcı deneyimini güçlendirecektir.

• Dijital para bir kripto varlık değildir. Kripto varlıklarda kullanılan blokzincir gibi dağıtık defter teknolojilerinden7 (DDT) yararlanılabilmesi sebebiyle, dijital paranın kripto varlık olduğu yönünde yanlış bir algı bulunmaktadır. Dijital para ve kripto varlıklar, teknoloji yönünden benzerlikler taşıyabilse de özellikle ekonomik ve hukuki açıdan tamamen farklıdır. Dijital para, emtia ya da sermaye piyasası aracı olmayıp itibari para niteliğinde olacaktır. Kripto varlığın aksine dijital para, merkez bankaları yükümlülüğünde konumlandırılmaktadır.

• Dünya genelinde dijital paralara faiz uygulanıp uygulanmaması yönünde farklı fikirler ve çalışmalar bulunmaktadır. Faiz verilmesi durumunda bankacılık sistemindeki mevduata, verilmemesi durumunda ise dijital paraya olan talebe etkiler tartışılmaktadır. Bu seçeneklere yönelik etki analiz çalışmaları Proje kapsamında yürütülmektedir. Nihai karar henüz verilmemiş olmakla birlikte, ana senaryo olarak dijital Türk lirasına faiz verilmeyen bir model kullanılmaktadır. Nitekim mevcut durumda dijital paranın banknotun dijital hali olmasına odaklanılmaktadır.

• Dijital Türk lirası tedavülü sonrası, banknot ve dijital para birlikte dolaşımda olacaktır. TCMB hem banknot hem de dijital para taleplerini karşılamaya yönelik faaliyetlerini sürdürecektir.

• Dijital Türk Lirası Sistemi, dijital Türk lirası ile ilgili farklı işlevleri yerine getiren bileşenlerden oluşmaktadır. Bu sistemin çekirdeğini dijital para işlemlerinin tamamlanarak kaydedildiği bileşen olan Dijital Para Sistemi oluşturmaktadır. Finansal aracı kurumlar, kendi kontrolünde olan Servis Katmanı bileşenini işleterek Dijital Para Sistemi’ne bağlanmaktadır. Son kullanıcıların kullandığı cüzdan uygulamalarının ilgili bileşenleri de Dijital Türk Lirası Sistemi’nin bileşeni olarak konumlandırılmaktadır.

• Dijital Türk lirası işlemleri finansal aracı kurumlar üzerinden yapılacaktır. Benimsenen iki katlı yapıya göre merkez bankası, dijital paranın ihracından sorumlu olacaktır. Finansal aracı kurumlar ise kullanıcıların dijital paraya erişimini sağlayacaktır. Kullanıcılar sahip olduğu dijital Türk lirası hesabına herhangi bir finansal aracı kurum üzerinden erişebilecektir. Bu sayede dijital Türk lirası, banknota benzer şekilde, tek bir finansal aracı kuruma bağımlı olmadan kullanılabilecektir.

• Dijital Türk lirası çalışmaları kapsamında Dijital Para Sistemi’nde kişilerin kimlik bilgileri yer almamaktadır. İşlemler Dijital Para Sistemi’nde saklanırken, kullanıcıların kimlik bilgileri sadece tercih ettikleri finansal aracı kurumda yer almaktadır. Benimsenen mimaride, merkez bankası son kullanıcıların kimlik bilgisine sahip olmadığı için hangi işlemin hangi kullanıcıya ait olduğunu bilmemektedir. Bu sebeple, merkez bankasının kullanıcıların harcama tercihlerini ve kullanım alışkanlıklarını takip etmesi teknik olarak mümkün olmayacaktır.

• Dijital kimlik; kişi, varlık veya nesnelere ilişkin temsiller bütünüdür. Nitelik, yetki ve geçmiş işlemler dahil olmak üzere sahiplik ve ilişiklik iddiaları dijital kimlik modelleriyle güvenli ve verimli bir şekilde elektronik olarak doğrulanabilmektedir. Dolayısıyla dijital kimlik, kimlik numaraları olarak düşünülmeyip çerçeve bir kavram olarak anlaşılmalıdır. Farklı ihtiyaçlara yönelik farklı dijital kimlik modelleri bulunmaktadır. Proje kapsamında, kullanıcıların belgelerinin kendi tasarruflarında olmasını sağlayan Kullanıcı Egemen Kimlik (KEK) modeli benimsenmektedir.

• Dijital Türk lirası çalışmalarında kullanıcı mahremiyeti gözetilmektedir. KEK yaklaşımı, kullanıcıların kişisel veri içerenler de dahil belgelerinin kendi kontrolünde olması ve bilgi paylaşımının asgari düzeyde tutulması özellikleri sayesinde, kullanıcı mahremiyeti açısından avantaj sağlamaktadır. Mahremiyeti artırmaya yönelik olarak, kullanıcıların dijital Türk lirası hesabına bağlı sanal hesaplar kullanabilmesine ilişkin çalışmalar da gerçekleştirilmektedir."