Meşruiyet vizesini yırtıp atacağız

Politika Servisi

Beyaz Saray’da gerçekleşen Erdoğan-Trump zirvesi yapılan anlaşmalardan kritik konulardaki açıklamalara dek her yönüyle teslimiyetin yansıması oldu. ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Barrack’ın görüşme öncesi yaptığı “meşruiyet” vurgusu sandıktan umudu kesen rejimin sırtını Trump’a dayayarak ömrünü uzatma çabasını ortaya koydu.

İktidar, koltukta kalmak adına ülkenin tüm imkanlarını ABD’ye seferber ederken yandaşlar dünkü manşetlerinde zafer ve mutluluk havası estirmeye çalıştı. Erdoğan, ABD dönüşünde Trump ile görüşmesini "Gayet iyi ağırlandık, memnun ayrıldık" sözleriyle değerlendirdi. Erdoğan, ABD Başkanı'nın "küresel barış vizyonunu" desteklediğini söyledi.

PAZARLIK YAPTI

Uluslararası ilişkiler uzmanları konuya ilişkin değerlendirmelerini BirGün’e aktardı. Emekli Diplomat Engin Solakoğlu, “Görüşmenin özeti çok net. İktidarlar meşruiyetini halktan alırlar ancak Barrack’ın bahsettiği meşruiyet öyle bir meşruiyet değil. Burada olan şey, ‘Sen benim istediğim her şeyi yap onun dışında Türkiye’de ne yaparsan yap’ sözü ile açıklanabilecek bir durum. İçerideki baskı politikalarının derinleşmesinden de gördüğümüz üzere Erdoğan bu meşruiyetini aldı. Yani Erdoğan, Trump’ın yanına ulusal egemenlik haklarının pazarlığı için gitti. Tüm bu olup bitenin anlamı da Trump’tan alınan iktidarını sürdürmek garantisi oldu. Bunu da bizim cebimizden çıkacak olan çok büyük paralarla sağladı” şeklinde konuştu.

NATO’YA SADAKAT

Prof. Dr. Barış Doster ise, “Mevcut iktidar bloku, daha geniş ölçekte önceki merkez sağ partiler, zaten geleneksel olarak Türk sağı, dışarda meşruiyeti ve özellikle ABD desteğini çok önemser. Yani Türkiye'de sağın bütün tonlarında, muhafazakarından milliyetçi ve merkez sağına dek zaten Türkiye'de ABD'ye ve NATO'ya olan sadakat çok üst düzeydedir. ABD emperyalizminin çantasında Türkiye'ye ve başka ülkelere karşı masaya sürebileceği çok ve çeşitli araçlar vardır. Dolayısıyla iki ülkenin ilişkilerini analiz ederken ABD acaba neleri talep etti? Neler pazarlık masasına getirildi? Sorularına yanıt ararken ABD'nin emperyalist karakterine, bölgedeki beklentilerine, çıkarlarına, İsrail’le olan ilişkilerine göz önünde tutmak gerekir. Önümüzdeki günlerde Zaten ha bu Kıbrıs'ta, Suriye'de gündeme gelecektir” diye konuştu. Zirveden günler önce başlayarak, görüşmede pik noktasına çıkan tavizleri bir kez daha hatırlatalım:

EKONOMİK TESLİMİYET

Türkiye, ABD’den alacağı sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) için 2045 yılına kadar 20 yıllık anlaşma imzaladı. Amerikan The Wall Street Journal (WSJ) haberine göre anlaşmanın toplam maliyeti 43 milyar dolar olarak açıklandı.

THY, ABD'li uçak üreticisi Boeing'e 75 adet B787 yolcu uçağı sipariş etti. 150 adet 787 Max için ise motor üreticisi firmalar ile görüşmelerin sürdüğü bildirildi. Boeing Ticari Uçaklar Başkanı ve CEO'su Stephanie Pope, “Türk Hava Yolları'nın gelecekteki büyümesini desteklemek üzere bir kez daha 787 Dreamliner ve 737 MAX'i seçmesinden gurur duyuyoruz” dedi.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar “Türkiye ile ABD arasındaki köklü ve çok boyutlu ortaklığı nükleer enerji alanında derinleştirecek” yeni bir süreci başlattıklarını, ABD ile Stratejik Sivil Nükleer İşbirliği Mutabakat Zaptı imzalandığını bildirdi.

Ticaret Bakanlığı otomobil ihracatı ve ABD menşeli ürünlerle ilgili yeni ticaret düzenlemelerini duyurdu. Türkiye, 2018'den bu yana bazı ABD menşeli ürünlere uyguladığı ek gümrük vergilerini kaldırdı.

Trump'ın, AKP'li Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'dan Eskişehir’in Beylikova ilçesindeki nadir toprak elementlerinin rezervlerini isteyeceği" iddiası da görüşmeden önce gündeme getirilmişti.

SİYASİ TESLİMİYET

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Erdoğan’ın Fox News’a verdiği röportajı değerlendirdi. Erdoğan’ın Trump’ın Ukrayna’daki ve Gazze’deki savaşı bitirememesine yönelik açıklamalarını değerlendiren Rubio, “Bu insanlar istediğini söyleyebilir. Ama günün sonunda bir şeyin halledilmesini istediklerinde Beyaz Saray’a geliyorlar. Bu işin parçası olmak için yalvarıyorlar” dedi.

ABD'nin Ankara büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, New York'ta katıldığı bir etkinlikte "Başkanımız 'Bundan bıktım, ilişkiler düzeyinde cüretkar bir adım atalım ve ihtiyacı olanı verelim' dedi." ABD'li yetkili, sözlerine şöyle devam etti: "'Tamam sayın başkan, neye ihtiyacı var?' diye sorduğumda 'meşruiyet' dedi. Çok akıllı biri. Mesele sınırlar, S-400 ya da F-16'lar değil. Mesele meşruiyet." Barrack sözlerini şöyle sürdürdü: “Başkan Trump dahice bir şekilde 'çözüm olarak ona meşruiyet vermeliyim' dedi. Şu an bu oluyor. Bence bunun sonucunda büyük değişiklikler göreceksiniz."

Zirvede konuşan Trump, "Ben devreye girmeden önce 35 yıl ile yargılanıyordu. Sayın Cumhurbaşkanı Erdoğan'ı aradım, o da Rahip Brunson'ı serbest bıraktı. Bu, Hristiyan-Evanjelik topluluğumuz için harika bir şeydi" ifadelerini kullandı.

Trump, Erdoğan ile ilişkisine değinerek, “Hileli seçimleri herkesten daha iyi bilir. Ama ben sürgündeyken bile biz hâlâ dosttuk. Erdoğan dünyada çok saygı duyulan bir insan” ifadelerini kullandı. Trump’ın sözleri, Amerikan basınında farklı şekillerde yorumlandı. Bazı medya kuruluşları açıklamaları “şaka” olarak nitelendirirken, bazı yorumlarda ise Türkiye’deki CHP’nin Cumhurbaşkanı adayı Ekrem İmamoğlu’nun yargı sürecine dolaylı bir gönderme yapıldığı savunuldu.

Gazeteci'nin Trump'a sorduğu, "Gazze konusunda Erdoğan ile aynı sayfada mısınız?" sorusuna Trump: "Onun ne savunduğunu bilmiyorum" yanıtını verirken Erdoğan, Filistin konusunda bir çıkış yapamadı. Gazze Zirvesi’nde hazırlanan bildiride ise İsrail’in adı geçmedi.

ABD’nin ipine sarılan rejim, Trump’a ne istiyorsa verdiği halde ABD ziyaretinde Trump’ın konvoyu için sokakta bekletildi.

∗∗∗

RUSYA’DAN ABD’YE TEPKİ: TÜRKİYE KENDİ KARAR VERİR

Kremlin, Trump’ın Türkiye’nin Rus petrolü alımlarını durduracağı iddiasına sert yanıt verdi. Sözcü Dmitri Peskov, Türkiye’nin kendi çıkarlarına göre karar veren egemen bir devlet olduğunu vurguladı. Moskova, TürkAkım ve Mavi Akım’ın tam kapasite çalışmaya devam ettiğini açıkladı. Peskov, “TürkAkım tam kapasiteyle çalışıyor. Mavi Akım tam kapasiteyle çalışıyor. Türkiye Cumhuriyeti ile ticari ve ekonomik işbirliğimizi sürdürüyoruz. Türkiye hangi ticaret türlerinin kendisi için faydalı olduğuna kendi karar verir ve faydalı olduğu sürece bu ticareti sürdürür” dedi.

∗∗∗

BEYEFENDİ SADECE MEŞRUİYET ALMIŞ

CHP Genel Başkanı Özgür Özel, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın ABD Başkanı Trump ile yaptığı görüşmeyi eleştirdi. Özel, "Ağzından tek kelime Filistin çıkmadı. Sekiz taviz vermiş meşruiyet almış. Meşruiyet milletten alınır. Müttefikten yağlı müşteri yaratmış" dedi. Özel, devamında şunları söyledi: "Bakın gidiyoruz görüşmeye. Trump daha bir şey indirmemiş, bizimki vergilerin hepsini indirdi gitti. Masaya bir şey koy, hediye paketi yapmış vergileri. Emekliye para yok, asgari ücret diye para yok. Trump’ın vergilerinden fedakarlık yaptı. Bir hediye paketi fiyonk yapmış, vergileri götürdü. Botaş Rusya’dan anlaşma var. Terk etmenin müeyyideleri var. Görece Amerika’dan gemiyle LNG taşımaya göre düşük maliyet var. ‘50 milyar dolarlık sizden doğalgaz da alacağız’. 300 dedim. 225’ini Türk Hava Yolları doğruladı. Amerika’da borsaya bilgiler veriyor. Boeing siparişi de tamam. Öbür taraftan nadir toprak elementleriyle ilgili çalışmalar Türkiye’den bu kıymetli ve Türkiye’nin geleceği için çok önemli elementlerin Trump’a peşkeş çekilmesi noktasında hazırlıklar tamam. Nükleer enerji işbirliği Türkiye’de olana itiraz ediliyor. Nükleer enerji işbirliği yapıyor. O da tamam. Heybeli Ada’da Ruhban Okulu meselesi var, o da tamam. Bunun yanında ne aldın oradan gelirken? Ne aldın? Müjdelenen şeyi alıyor. Meşruiyet alıyormuş beyefendi.”

TKP’den yapılan açıklamada, "Ülkemizin çıkarları Beyaz Saray kapısında aranamaz!" denilerek yapılan görüşmenin Türkiye’nin içine sokulduğu açmazın ve yuvarlanmak üzere olduğu uçurumun çok net bir fotoğrafını sunmakta olduğu vurgulandı. Emek Partisi ise “Erdoğan’ın ‘Yerli ve milli’ alışverişi: İktidarda kalabilmek için ABD desteği karşılığında daha fazla bağımlılık” dedi.

∗∗∗

TRUMP GÖRÜŞMESİ YANDAŞI MEMNUN ETTİ

Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Trump’ın Beyaz Saray’daki görüşmesi en çok yandaşları heyecanlandırdı. Hürriyet’inden Yeni Şafak’ına, Türkiye Gazetesi’nden Yeni Akit’ine dek yandaşlar görüşmeyi zafer olarak değerlendirirken diplomatik bir başarı olduğunu iddia etti.

Türkiye Gazetesi, “Beyaz Saray’da nükleer sürpriz” başlığıyla çıkarken Yeni Şafak ise Sorunları birlikte aşacağız manşetini attı. Akit, “Suriye’de zaferin mimarı Erdoğan” başlığıyla Trump’ın sözlerini manşete taşıdı. Takvim, “Bölgedeki meseleleri el ele aşacağız” manşeti attı. Hürriyet’in manşetinde ise “Sıcak mesajlar, sıkı pazarlık” ifadeleri yer aldı.

Sabah’ın internet sayfasında ise görüşmenin bazı anları video olarak paylaşıldı. Bu anlarda Trump’ın Erdoğan’ın sandalyesini çekmesi, Cumhurbaşkanı Erdoğan ve Türk heyetine söylediği cümleler yer aldı. Filistin konusunun geçiştirilmesi ise haberlerde yer almadı.