Mitolojinin güncellemesi yükleniyor

Sümeyra GÜMRAH TELTİK

Binlerce yıllık mitolojik anlatılar, sözlü kültürden sinema ve dijital oyunlara uzanan yeni formlarla yaşamaya devam ediyor. 22–30 Eylül tarihleri arasında Aydın, İzmir, Manisa, İstanbul ve Çanakkale şehirlerinde gerçekleşecek olan III. Uluslararası Mitoloji Filmleri Festivali, bu dönüşümün güncel bir yansıması. Bu yıl programa eklenen Dijital Oyun Yarışması ise mitolojiyi etkileşimli bir anlatıya dönüştürmeyi hedefliyor. Anadolu’nun zengin efsanelerini dijital platformlara taşıyacak projeler için ön başvurular 30 Mayıs’a kadar devam ediyor.

Festivalin kurucu direktörü Gülşah Elikbank ve dijital oyun bölümünün yaratıcılarından Rahmi Aydemir ile; hem mitolojinin çağdaş anlatı biçimleriyle ilişkisini hem de bu topraklara ait kadim hikâyelerin geleceğe nasıl taşınabileceğini konuştuk.

Mitolojiler toplumsal hafızanın taşıyıcıları. Bugünün seyircisi bu efsaneleri bir geçmiş bilgisinden mi yoksa bir özlem duygusundan mı izliyor?

Gülşah Elikbank: Bilinç düzeyinde olan daha çok özlem duygusu. Hepimiz dünyanın bir zamanlar daha sade, güzel ve yaşanabilir olduğunu hissediyoruz içten içe, hiç gidilmemiş bir yere duyulan tuhaf bir hasret duygusu bu biraz da. Fakat bilinç altımızda, evrene dair birçok bilgiye atalarımız sayesinde sahibiz, bu aktarım bizde mevcut. Belli korkuları, kederleri, iç güdüleri onlardan devraldık ki çağa ayak uydurup hayatta kalabilelim. İnsan hayatta kalmaya programlı bir varlık. Bunun için de gereken her bilgi toplumsal hafızada var. İnsanlar mitolojiler aracılığıyla bu bilgileri anımsıyor, keşfediyor ve daha derinlemesine evrenle bir bağ kuruyor.

Festivalin coğrafi yayılımı mitolojinin mekânla kurduğu ilişkiye dair bir anlatı stratejisi mi barındırıyor?

G.E.: Festivalimiz İzmir çıkışlı. İzmir, Homeros’un doğduğu topraklar olarak düşünülüyor. Festival yolculuğumuz da onun doğduğu yerden büyük eserini yazdığı yere doğru. Troya Antik Kent hikayesiyle günümüze çok şey söyleyen bir yer. İzmir’in her ilçesi farklı bir medeniyete aralanıyor. Dolayısıyla çok verimli bir şehir mitoloji için. Çanakkale her açıdan tarihimiz için çok kıymetli bir şehir. Buraların hikayelerini bizim daha gür sesle anlatmamız gerekiyor.

Sinema, izleyicinin gözünü; oyun ise bedenini, kararlarını işin içine dahil eder. Anadolu mitolojisi oyun estetiğiyle daha etkili aktarılabilir mi?

Rahmi Aydemir: Elbette! Sinema izleyicinin gözünü ve zihnini harekete geçirir, ama oyun, bir adım öteye geçerek kullanıcıyı anlatının bir parçasına dönüştürür. Anadolu mitolojisi gibi katmanlı, sembollerle örülü ve çok boyutlu anlatılar, oyuncunun deneyimlemesiyle çok daha derin bir etki yaratabilir. Oyun estetiği sadece görsel ya da işitsel bir mesele değil, aynı zamanda mekansal ve zamansal bir deneyim inşasıdır. Bir oyuncunun Efes’te, Sardes’te ya da Hattuşa’da kutsal bir alanda gezinmesi, bir karar anında bir tanrının gazabıyla yüzleşmesi ya da Kibele’nin gizemli doğasında bir anlam araması, klasik anlatı biçimlerinden çok daha içsel ve dönüştürücü olabilir. Kaldı ki bir filme maruz kaldığımız süre ile bir oyunu deneyimleme süremiz arasında büyük bir fark var. Bu da, eğer oyunun hikayesi güçlü bir şekilde kurgulanmışsa, oyuncunun anlatıyla çok daha derin bir bağ kurmasına ve bu deneyimin etkisini uzun süre hissetmesine neden olabiliyor.

∗∗∗

HEDEFİMİZ DEZAVANTAJLI ÇOCUKLAR

Festivalde mitolojik formdan ilham alan deneysel işler de var. Çocuklara yönelik hazırlanan ‘Mitoloji ve Efsaneler Okulu’nun amacı ne?

G.E: Film gösterimleri öncesi filmlerin sembolik, mitolojik okumalarını yapan söyleşilerimiz oluyor. Eskiden ateş başında insanlar neler dinliyormuş, sorusundan hareketle masallar, efsaneler ve eski müzikler de var festivalimizde. Sanatın tüm disiplinlerine yer vermeye çalışıyoruz. Sadece film izlenen bir festival değil de sizi bir deneyimin parçası olmaya davet eden bir festival. Mitoloji ve Efsaneler Okulu da 7-14 yaş çocuklara mitolojiyi sanatın tüm disiplinlerini kullanarak, deneyimsel öğrenme metoduyla aktardığımız, eğlenceli bir eğitim programı. Bu eğitimi özellikle dezavantajlı bölgelerde yaşayan çocuklara ulaştırmak gibi bir hayalimiz var.