Orak çekiç yasaklanıyor
Avrupa’da antikomünist histeri sürerken Çekya’da sağ hükümet komünizmi yasaklamak için harekete geçti. Meclisin alt kanadından geçen tasarıyla Nazizm ile bir tutulan komünizmin yüceltilmesi 5 yıl hapisle cezalandırılacak. Komünist Parti “Bizi susturamazsınız” diyor.
Umut Can FIRTINA-Bilge Su YILDIRIM
Eski Sovyet ülkesi Çekya’da Batı yanlısı hükümet, “komünizmi yasaklamak” için harekete geçti. Ceza kanununda yapılan değişiklikle “Nazizm” ile bir tutulan “komünizmin yayılması” 5 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılabilir.
Parlamento’nun alt kanadı olan Çek Temsilciler Meclisi’nde 30 Mayıs’ta yapılan oylamada “komünist ideolojinin yüceltilmesini” ve “komünist sembolleri paylaşmayı” Nazizm’i desteklemekle aynı kefeye koyan değişiklik onaylandı.
200 sandalyeli Meclis’te hazır bulunan 160 vekilden, Başbakan Petr Fiala’nın dört partili iktidar koalisyonu vekillerinin tamamı (bir çekimser hariç) dâhil 86 temsilci, değişiklik lehine oy kullandı. Değişikliğin yürürlüğe girmesi için Parlamento’nun üst kanadı Senato’da da onaylanması gerekiyor. Çek komünist yayın organı Avantgarda’daki makaleye göre oylama öncesinde farklı antikomünist figürler ve örgütler, hükümete komünist fikirlerin yayılmasını engellemesi için lobi yaptı.
KARALAMA KAMPANYASI
Totaliter Rejim Çalışmaları Enstitüsü’nden (ÚSTR) Kamil Nedvědický, önceki hafta bir basın toplantısında “şiddetin, komünist öğretilerin ve Marksizmin temeli olduğunu” ve “Marx ve takipçilerinin, değişimin şiddet olmadan gerçekleşmeyeceğini savunduğunu” söylemişti.
Çekoslovakya’da Aralık 1989’da komünist yönetimin devrildiği “Kadife Devrim’i” gerçekleştiren öğrenci liderlerinden Martin Mejstřík ise, Epoch Times’a verdiği röportajda “Önerinin amacı, 20. yüzyılın iki suçlu totaliter ideolojisi olan Nazizm ve komünizm arasındaki açık haksız ayırımı ortadan kaldırmak” demişti.
Çekoslavakya’nın 1993’te Çekya ve Slovakya’ya ayrılmasından bu yana Çek toprakları ile Polonya ve Baltık ülkelerinde komünizmi karalama çalışmaları sürüyor.
“Orak ve çekici” “gamalı haç” ile, “Komünist Manifesto’yu” “Mein Kampf” ile bir tutan tasarıya komünist partiden tepki geldi.
Bohemya ve Moravya Komünist Partisi (KSČM) “Komünistler asla susturulamaz” başlıklı açıklamasında öneriyi “demokrasiye ve özgürlüklere saldırı” olarak tanımladı. Başbakan Fiala hükümetinin sorumlu tutulduğu açıklamada “Temsilciler Meclisi, Anayasa’yı ve özgürlükleri kısıtlayarak muhaliflerini susturduğunu kanıtladı” denildi. Geçmişte de KSČM’yi girişimlerinin halk tarafından reddedildiği belirtilen açıklamada, “KSČM ve komünistlerin uluslararası işbirliği, dayanışma, ilerleme ve barış değerleri susturulamaz” denildi.
***
AVRUPA’DA ANTİKOMÜNİST HİSTERİ
Sovyet geçmişe ve komünist sembollere yönelik karalama kampanyaları ve yasaklamalar son 35 yıldır sürüyor. Soğuk Savaş sonrası kapitalist sistemin ele geçirdiği özellikle Avrupa ülkelerinde birçok komünist sembol ve organizasyon yasaklandı veya kısıtlandı. Özellikle Avrupa’daki antikomünist histeri, Ukrayna’daki savaşın başladığı 24 Şubat 2022’den bu yana hız kazandı. Birçok ülkede Lenin gibi Sovyet liderlerin heykelleri yıkıldı, Dostoyevski gibi Rus yazarların kitapları yasaklandı.
Komünizme yönelik düşmanlaştırma girişimlerinin bazıları şu şekilde:
• Ukrayna: 2015’te Ukrayna Parlamentosu, komünist sembolleri eğitim ve sanat amaçları dışında yasaklayan bir yasayı kabul etti. Yasa ile ayrıca komünizmin “totaliter karakterini” reddetmek suç sayılırken bu kapsamda tüm komünist partiler de yasaklandı.
• Polonya: Polonya’da komünist ideolojinin yüceltilmesi, komünist sembollerin kamuya açık şekilde sergilenmesi; sanatsal, bilimsel ya da eğitim amaçları dışında iki yıla kadar hapisle cezalandırılıyor. Öte yandan komünist partiler bazı kısıtlamalara tabi tutulsa da seçimlere girebiliyor.
• Almanya: Almanya’da komünist semboller ve partiler yasak değil. Ancak Alman Komünist Partisi (DKP) ve Almanya Marksist Leninist Komünist Partisi (MLPD) gibi partiler devletin yakın takibinde. Berlin polisinin Nazilerin yenilmesinin 80. yılının kutlandığı 8 Mayıs’ta Sovyet sembollerini yasaklaması gibi kararlar son yıllarda arttı.
• Litvanya ve Letonya: Her iki ülkede de komünist sembollerin sergilenmesini yasaklayan yasalar yürürlükte. Ayrıca iki ülke de komünist partiler “suç örgütü” sayıldıkları için yasak.
• Slovakya: Slovakya’da 2020’de hükümet komünist partileri “suç örgütü” ilan ederek tüm sembollerini ve aktivitelerini yasakladı.
• Macaristan: Ülkenin Sovyet geçmişini silmek için 2013’te “kızıl yıldız” gibi komünist sembollerin kamuda kullanımı yasaklandı.
• Moldova: Anayasa Mahkemesi’nin komünist sembolleri yasaklayan 2012 tarihli yasayı Anayasa’ya aykırı ilan etmesine rağmen komünist ideolojiye yönelik kısıtlamalar sürüyor.
• Estonya: Komünist sembollere yönelik açık bir yasak olmamasına rağmen bazı yerel kanunlar “totaliter rejim” propagandalarını yasaklıyor. Yasalarda açıkça belirtilmemesine rağmen komünist partiler sıkı kısıtlamalarla karşılaşıyor.
• Gürcistan: Diğer eski Sovyet ülkeleri gibi Gürcistan da dekomünizasyon sürecinde kamusal alanda komünist sembolleri yasakladı. Komünist partiler yasak olmasa da bazı yasalar hareket alanlarını oldukça kısıtlıyor.
***
SOSYALİST MİRAS HEDEFTE
Çek topraklarında geçmişteki komünizm deneyiminin izlerini silmek için çok çeşitli sosyokültürel politikalar uygulanıyor. En bilindik örneklerinden birini ise başkent Prag’da bulunan ‘Komünizm Müzesi’ oluşturuyor. Müzede, her ne kadar komünizm yıllarında halk nezdinde açılan toplumsal yaralar için bir kolektif hafıza oluşturulsa da sosyalist deneyimlerle adeta alay ediliyor. Komünizm yıllarını ‘Hayal’, ‘Gerçek’ ve ‘Kabus’ olmak üzere üç başlıkta toplayan müzenin mağazasında yüzlerine canavar çizilmiş matruşka bebekler ve antikomünizm posterleri satılıyor. Aynı zamanda müzenin tuvalet kapılarının önünde Lenin ve Stalin büstleri bulunuyor.
