Otizmli çocuğa hastanede yer yok

Otizmli çocuklar ve aileleri kamusal sağlık hizmetine erişimde yalnız bırakılıyor ve çok sayıda sorun ile karşı karşıya kalıyor.

Bunun son örneği Kırklareli'nde yaşandı. Babaeski ilçesinde yaşayan 16 yaşındaki D.A. adlı otizmli bir çocuk, kriz geçirmesine rağmen 3 gündür kamu hastanelerinin çocuk psikiyatri servisinde yatak bulunamadığı için tedaviye alınamadı.

Ailenin ve hukukçuların tüm girişimlerine karşın sonuç değişmezken yaşananlar sağlık sistemindeki eşitsizlikleri bir kez daha gözler önüne serdi. Yaşananları gündeme getiren avukat Sedef Erken, "Artık yeter" dedi.

3 Nisan gecesi evinde kriz geçiren ve kendine zarar veren D.A., ailesi tarafından hastaneye götürüldü. Ellerinde ciddi kesikler oluşan çocuk, ileri müdahale için İstanbul’daki Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi’ne sevk edildi. Burada ameliyat edilen çocuk için doktorlar psikiyatri yatışı önerdi. Ancak çocuk psikiyatrisi servisinde yer olmadığı gerekçesiyle aile taburcu edildi. Aile, aynı gece ve sonraki günlerde farklı hastanelere başvurdu. Edirne Tıp Fakültesi dahil olmak üzere başvurulan tüm sağlık kuruluşlarından “yer yok” yanıtı alındı. Sağlık Bakanlığı yetkilileriyle yapılan görüşmelerden de sonuç çıkmadı. Günlerdir süren arayışa rağmen bir çocuk psikiyatrisi yatağı bulunamadı. Günler süren arayışın ardından hiçbir hastanede yer bulamayan aile, çocuklarını yeniden eve götürmek zorunda kaldı.

KOCA ÜLKEDE BİR YATAK YOK

Uzun yıllardır otizm alanında mücadele yürüten avukat Sedef Erken, yaşananlara tepki göstererek, "Konu Sağlık Bakanı Prof. Dr. Kemal Memişoğlu'na kadar iletildi ancak çözüm bulunamadı. Edirne, Tekirdağ, Kırklareli, İstanbul, Ankara... Koca ülkede kriz geçiren bir otizmli çocuğa 3 gündür bir yatak bulunamadı" dedi. Erken, çocuğun İstanbul’a sevk edilmesine rağmen burada da çocuk psikiyatrisi servisinde yer bulunamadığını, “yetişkin servisine alınabilir” önerisinin ise fiilen mümkün olmadığını vurguladı. “Yetişkin psikiyatri servislerinin koşulları ortada. Bir çocuğun orada kalması mümkün değil” diyen Erken, sistemin çöktüğünü ifade etti.

EYLEM PLANI KAĞIT ÜZERİNDE

Otizm Eylem Planı’nın yıllardır uygulanmadığını anımsatan Erken, “14 yıl önce Meclis’e gelen plan hayata geçirilseydi bugün bu çocuk tedavi olabiliyordu” dedi. Sağlık hizmetlerine erişimde yaşanan sorunların giderek derinleştiğini belirten Erken, kamuda çözüm bulunamayan ailelerin özel hastanelere yönelmek zorunda bırakıldığını kaydetti. Erken, şöyle devam etti: "500 bin TL ya da 1 milyonunuz varsa özele gidebilirsiniz, sistem bunu zorunlu kılıyor. Hangi aile bu paraları verebilir. Aileler, anneler perişan durumda. Geçtiğimiz birkaç yıl içinde benzer çaresizlikler yaşayan birden fazla otizmli ailesinde intihar vakaları yaşandı."

BİR HAFTADA 3 VAKA

Türkiye Otizm Meclisi Yürütme Kurulu da Sağlık Bakanlığı'na "Otizmli bireyler için acil kriz hizmetlerinin yetersizliği" imzasıyla bir metin kaleme aldı. Bakan Memişoğlu'na seslenilen metinde, kriz yaşayan otizmli bir çocuğun ev ortamında yönetilemeyeceği vurgulandı. Açıklamada, “Aile ve Sosyal Hizmetler II Müdürlüğü sürece müdahale ederek ailenin hastaneden ayrılmamasını sağlamış ancak uygun yatak bulunamayınca aile geceyi hastanede, hatta bir süre araç içinde geçirmek zorunda kalmıştır. Sonrasında geçici bir alanda dinlenme imkânı sağlanmış, fakat düzenli bir tedavi süreci başlatılmamıştır” denildi. Türkiye’de otizmli bireylerin kriz anında sağlık sistemine erişemediğine dikkat çekilen açıklamada, “Hiçbir otizmli ve ailesi bu ihmali yaşamak zorunda değildir” ifadeleri yer aldı. Son bir haftada üç otizmli çocuğun hastanelerde yatak bulamadığı hatırlatılan açıklamada, “İşleyen ve erişilebilir bir sistem kurmak zorunludur. Otizm Eylem Planı’ndan gerekçesizce çıkardığınız maddeleri derhal düzenleyin. Otizmli gençlerimiz ve aileleri için acil yatış ve tedavi kliniklerinin hayata geçirilmesini istiyoruz" denildi.

***

AİLELER ÇARESİZ

Sağlık sistemindeki çöküş, kamusal hizmetteki yetersizlik ve Otizm Eylem Planı’nın uygulanmaması, çocukları ve ailelerini çaresiz bırakıyor; yetkililer ise sessizliğini koruyor. Sayıları 1,5 milyonu bulan otizmli bireyler ve aileleri bu durumlarda ne yapacağını bilmiyor, adeta çaresizlik içinde bırakıldıklarını söylüyor. Uzmanlar, kriz halindeki otizmli bireylerin acil ve uygun koşullarda tedavi edilmemesinin hem çocuk hem de aile açısından ciddi riskler barındırdığına dikkat çekti. Yaşananlar, sağlık sisteminde özellikle çocuk psikiyatrisi alanındaki kapasite yetersizliğini ve kamusal hizmete erişimdeki derin eşitsizlikleri bir kez daha gündeme taşıdı.