Özelleştirmenin hazin sonu: Elektrik şirketlerine kurtarma paketi

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın önceki gün açıkladığı Yapısal Dönüşüm Adımları adlı paket enerji ve gayrimenkul sektörüne özel bir başlık açtı. Albayrak paketin sunumunda “Bankalar Birliği öncülüğünde, kamunun olmadığı bir yapıda, buranın altını çiziyorum, kamu yok, enerji ve inşaat gibi yüksek sorunlu kredilerin olduğu iki sektörde, sorunlu varlıkları alıp, borç-hisse takası ile dışarı çıkaracak ve bankaların bilançolarını temizleyeceğiz. Bunun için, Enerji Girişim Sermaye Fonu ve Gayrimenkul Fonu Kurulması’nı gündeme aldık” dedi.

Böylece gayrimenkul ve enerji sektöründeki borç batağı resmi ağızlardan da doğrulanmış oldu. Peki Türkiye ekonomisi için stratejik önemdeki bu enerji sektörü bugünlere nasıl geldi?

Sene 2010: Elektrik dağıtımı özelleştiriliyor

2009 ve 2010 yıllarında Türkiye’ni hemen hemen tüm elektrik dağıtımı özel şirketlere satıldı. Elektrikte özelleştirme ile hükümetin propagandasını yaptığı beklentiler gerçekleşmedi. Buna karşılık söz konusu beklentilerin hemen hiç biri gerçekleşmedi. Dahası o dönemde hükümeti uyaranların dedikleri doğru çıktı.

Özelleştirmelerin tamamlandığı 2012 yılında kayıp kaçak oranı yüzde 16,9 iken, hemen ertesi yıl 2013’te kayıp kaçak oranı yüzde 17,9’a fırladı. 2014’te ise yüzde 17,2 olarak gerçekleşti.

Sene 2016: Yaz saati uygulaması kalktı, elektrik israfı arttı

Eski Enerji Bakanı yeni Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak döneminde yaz saati uygulaması kaldırılmıştı. Uygulama kalkarken tasarruf artışı olacağı iddia edildi. Ancak tasarruf bir yana israf arttı. Hem sabah ve akşam saatlerinde elektrik kullanmak zorunda kalan hanehalkının elektrik tüketimi uygulamanın yürürlüğe girdiği ilk kış olan 2017’nin ilk 3 ayında elektrik tüketimi yüzde 7,7 oranında arttı. Ancak bu dönemde elektrik şirketlerinin yüzü güldü. Böylece hanehalkının cebindeki para elektrik şirketlerine transfer edildi.

Sene 2018: Elektrik şirketleri zorda, kamudan 5 milyar TL destek

Elektrik şirketleri sermayesinin tamamı devletin olan Elektrik Üretim Anonim Şirket’inden (EUAŞ) aldığı elektriği yurttaşa satıyor. Bunun yanı sıra özel şirketler de elektrik üretimi yapabiliyor. Ancak ülkemizde elektriğin büyük kısmı petrol ile elde edildiği için dolar kurundaki fırlama elektrik şirketlerini zora düşürdü. Sadece 2019 yılının şubat ayında elektrik üretimi yapan 100 anonim şirket kepenk indirdi. 01.01.2019 tarihinden geçerli olmak üzere EPDK tarafından onaylanan EÜAŞ toptan satış tarifesi, bir önceki dönem toptan satış tarifesi olan 17,36 Kr/kWh’ten 4,72 Kr indirim yapılarak 12,63 Kr/kWh olarak açıklandı. Böylece elektrik dağıtım şirketleri EUAŞ’tan aldığı elektriği yüzde 27 daha ucuza almaya başladı. Bu şekilde elektrik şirketlerine akarılan kaynak 5 milyar TL’nin üzerine çıktı.

Sene 2019: Dolar fırladı, şirketler borcunu ödeyemiyor

Sadece 2019 yılının şubat ayında elektrik üretimi yapan 100 anonim şirket kepenk indirdi. Verimlilik artacak, fiyatlar düşecek, elektrik tasarrufu sağlanacak denilerek özelleştirilen elektrik üretim ve dağıtım hizmeti bugün borç batağında. Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak’ın Yapısal Dönüşüm Adımları adını verdiği elektrik şirketlerine yeni bir kurtarma paketi hazırlandı. Buna göre elektrik şirketlerinin batık kredileri bir fona aktarılacak ve böylece bankaların bilançolarından temizlenecek. Ancak batık kredilere kimin talip olacağı ve günün sonunda bu kredilerin kimin omuzlarında yük olacağı ise merak konusu oldu.

***

Beklentiler

1- Kayıp kaçak bitecek

2- Rekabet gelecek tüketicinin yüzü gülecek

Gerçekleşenler

1- Kayıp kaçak arttı

2- Rekabet fiyata yansımadı