Özellikle gençler arasında kanser giderek artıyor: Erken tanı önemli ancak ulaşılabilirse

Kanserde erken tanı ve tedavi çok önemli. Ancak kamu hastanelerinin yoğunluğu, hastalara yeteri kadar zaman ayrılamaması zaman zaman erken tanı bir yana, belirti gösteren hastaların teşhisinde bile zaman zaman gecikmeler yaşanmasına neden oluyor. Hastalar bir yandan tanıda sıkıntılar yaşarken bir yandan da tedavi de aksaklıklar ile karşı karşıya kalabiliyor. Bu süreçte psikolojik, ekonomik zorluklarla da baş etmek zoruna kalan hastalar "Erken tanı kadar tedavi de çok önemli. Teknolojik pek çok gelişmeye ve iyi nitelikli hekimlerimize karşın halen pek çok noktada sıkıntılar yaşıyoruz" dedi.

Ülkede kanser hastaları, tedaviye giden yolun her aşamasında çeşitli sosyal ve ekonomik zorluklarla karşılaşıyor. Kamu hastanelerindeki yoğunluk nedeniyle tanı konulmasında yaşanan gecikmeler, psikolojik desteklerin yetersizliği, maddi zorluklar ve döviz kurundaki artış nedeniyle tek bir dozu yüz binlerce lirayı bulan ve de yenilikçi ilaçların ülkeye getirilmesi konusunda yaşananlar sorunlardan bazıları.

2014 yılından bu yana kalın bağırsak kanseri tedavisi gören G.C adlı hasta "Kanserde erken tanı önemli tabii ki ancak tedaviye erişim çok daha zor. Teşhisim 3-4 bölüme gittikten sonra konulabildi, bu süre içinde de aylar geçti. Tedavide de 3 ayrı ameliyat gerçekleştirildi. Her hastaneye gittiğimde büyük kalabalıklar ve zorluklarla karşılaşıyorum. Bu durum aslında kanser hastalarının yaşadığı temel problem. Tedaviye erişim zorlaştıkça hastanelere de artık gitmek istemiyoruz, psikolojik olarak da bir yıkımla karşı karşıyayız" dedi. Babasını kanserden kaybeden bir başka hasta yakını ise şunları söyledi;

"Kanser multidisipliner bir tedavi gerektiren hastalık. Babamın çok ciddi ağrıları ve şikayeti olmasına karşın teşhis konulana kadar aylar geçti. Her zaman şu söyleniyor ‘Kanserde erken tanı önemli’ ama hem randevu bulmaktaki zorluklar hem yoğunluk teşhisimizi ne yazık ki geciktirdi."

Kanser Savaşçıları Derneği Başkanı Belma Kurdoğlu Akgün, kanser hastalarında tanı aşamasının bazen çok uzadığını söyledi.

SORUNLAR ÇOK

Akgün ‘‘Devlet hastanelerinde çok uzun sürelerde randevular veriliyor. Özel hastanelerin tedavi maliyetleri çok pahalı. Bazı hastalar gerçekten ödemiyorlar. Dolayısıyla böyle bir problem oluyor. Hastalar bazen tanı almada gecikebiliyor, bazen farklı alanlara gidebiliyor. Dolayısıyla tanıda çok uzun süre kaybedebiliyorlar" dedi. Hastaların maddi ve psikolojik olarak da yıkım yaşadıklarını kaydeden Akgün, şöyle devam etti: ‘‘Eğer hasta ameliyat olmuşsa fiziksel kaygıları oluyor. Örneğin memesi alınmışsa, kalın bağırsağı dışarı çıkarılmışsa, yüzünden ameliyat olmuşsa bunlar çok büyük depresyon nedenleri. Ayrıca genç hastalar işini kaybediyor, okuluna ara vermek zorunda kalıyor. Halen bazı genç hastalarımızdan özellikle şunu duyuyoruz. Kanserin bulaşıcı olduğuna inanan bir grup olduğu için yalnızlık yaşadıklarını söylüyorlar. Bir başka sorun damgalama. Özellikle rahim ağzı kanseri hastalarında bunu görüyorum. Rahim ağzı kanseri HPV virüsü ile geçen bir hastalık. Bu durum evli olmayanlarda cinsel hayatını sorgulatmaya, evli olanlarda evliliğinin yıkımına kadar götürüyor. Bunu bizzat anlatan hastalarımız var. Son dönemde bazı immünoterapilerde devletin geri ödemeye aldığı ilaçlar oldu ama bazı hastalarımızın ilaca erişimde sıkıntı yaşandığını da biliyoruz.’’

Pembe İzler Kadın Kanserleri Derneği (Pİ Kadılar Derneği) Başkanı Seral Çelik de şunları söyledi: ‘‘Hastalıkta ne kadar çok metastaz olursa kanserin tedavi yolculuğu o kadar ağır ve zor hale gelir. Tedaviye erişimde, ulaşımlarda bazen sıkıntılar oluyor. Bölgeler arası tedaviye erişimde zaman zaman aksaklık görülebiliyor. Onların daha rasyonel ulaştırılması, tedaviye erişiminde sorunu olan kısımların üstüne daha çok eğilinmesi gerekiyor. Ücretsiz beslenme, psikoterapi gibi de önemli.’’

∗∗∗

HALK SAĞLIĞI SORUNU

Muş’ta Genç Birikim Derneği tarafından 22-28 Eylül’de düzenlenen “12. Uluslararası Onkoloji Günleri”nde kanserde erken tanı ve tedavinin önemine dikkat çekildi. “Birlikte İyiyiz” mottosuyla düzenlenen ve 3 gün süren etkinliğe 18 ülkeden akademisyenler, gönüllüler ve kanseri yenmiş kişilerden oluşan çok sayıda kişi katıldı. Etkinlik kapsamında düzenlenen panellerde kanserde düzenli kontrollerin, sağlıklı beslenmenin ve aktif yaşamın önemine dikkati çekerek ruhsal desteğin kanserle mücadelede en az fiziksel tedavi kadar önemli olduğuna değinildi. Etkinlikte konuşan Tıbbi Onkolog Prof. Dr. Özlem Er, dünyada her yıl 20 milyon, ülkemizde ise 300 binin üzerinde yeni kanser tanısı alan kişilerin olduğunu belirterek ‘‘Bir halk sağlığı sorunu ile karşı karşıyayız" dedi. Kendisi de 20 yaşında kansere yakalanan Genç Birikim Derneği Başkanı Salih Yüce de ‘‘1999 yılında yumuşak doku kanseri tanısı aldım. O dönem Türkiye’de 25 tane onkolog vardı. Hastalıkla mücadale ederken ölüme kadar herşeyi düşünüyordum. 3 yıl kemoterapi ve radyoterapi gördüm’’ diye konuştu. Etkinlikte Türkiye ile Avrupa’nın dört bir yanından gelen katılımcılar farkındalık yürüyüşü de gerçekleştirdi.

∗∗∗

ŞİKÂYETLİ ERKEN TANI

Halk Sağlığı Uzmanı Prof. Dr. Sultan Eser, erken tanının önemine dikkat çekerek ‘‘Erken tanı denilince taramalarla olan, hiç şikâyeti olmayan kişilerin tanısı olduğu kadar şikâyetli erken tanı da çok önemli. Birey kendi şikâyetini ciddiye alıp sağlık kurumuna başvurmalı, hekim veya sağlık personeli ise bunu değerlendirerek gerekli muayeneyi yapmalıdır’ derken; Medikal Onkolog Prof. Alper Coşkun ise ‘‘Hastalık yaygınlaştıkça yani tanı geciktikçe başarı şansımız daha da azalıyor. Gerek semptom olmadan tarama döneminde, gerek ilk şikayetler başladığında tanı koyup tedavi etmek çok değerlidir’’ diye konuştu.