Pirinç diyarında hukuki direniş: "Sondaj durdurulsun"

Türkiye'nin önemli çeltik üretim merkezlerinden Tosya, Kargı, Osmancık'ı kapsayan Devrez ve Kızılırmak Vadisi'nde Kolin Holding'in iştiraki Hekimhan Madencilik'in yürüttüğü madencilik faaliyetlerine tepkiler büyüyor.

Pirincin yetiştirildiği havzada 4. grup maden araması kapsamında yapılan sondaj çalışmalarının hukuksuz olduğunu belirten yurttaşlar, sondaj faaliyetlerinin durdurulması ve ÇED sürecinin işletilmesi talebiyle Kastamonu Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’ne dilekçelerle başvuru yaptı. "Tosya pirinci tarihe karışmasın” diyen yurttaşlar "ÇED süreci tamamlanmadan ve gerekli izinler alınmadan yürütüldüğü tespit edilen tüm sondaj faaliyetleri derhal durdurulmalı" dedi.

İddiaya göre şirket, 2025 Nisan’dan bu yana pirinç tarlaları, sulak alanlar ve meralarda 4. grup maden araması kapsamında sondaj çalışmaları başlattı. Ancak bu faaliyetlerin, Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) süreci tamamlanmadan başlatıldığını söyleyen yurttaşlar “Tosya pirinci tarihe karışmasın” diyerek tüm faaliyetlerin derhal durdurulmasını talep etti.

'40 SONDAJ YAPILDI' İDDİASI

Karaköy ve Ortalıca çevresinde yürütülen çalışmaların, bölge halkı ile idareyi karşı karşıya getirdiği belirtildi. Yurttaşlar, sahada yaklaşık 40 adet sondaj gerçekleştirildiğini, buna rağmen şirketin ÇED başvurusunu ancak 12 Mart 2026’da yaptığına dikkat çekti. Bölge sakinleri, Kastamonu Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’nün sürece müdahale etmediğini öne sürerek, “Faaliyetler göz göre göre sürdürülüyor” dedi.

TELAFİSİ GÜÇ ZARARLAR

Yöre halkı Kastamonu Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne yaptığı başvuru dilekçelerinde sahada yürütülen tüm sondaj ve yarma faaliyetlerinin yerinde denetlenmesi, hukuka aykırı işlemlerin durdurulması ve sorumlular hakkında işlem başlatılmasını talep etti. Ayrıca ÇED sürecinin, sahada fiilen başlatılan çalışmalar dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi istenen dilekçelerde sondaj faaliyetlerinin yalnızca sınırlı bir arama çalışması olmadığına dikkat çekildi. Pirinç tarlaları, sulak alanlar, ormanlık bölgeler ve yerleşim yerlerine yakın noktalarda yürütülen faaliyetlerin; su kaynakları, tarımsal üretim ve ekosistem üzerinde ciddi riskler doğurabileceği vurgulanan dilekçelerde yurttaşlar "ÇED süreci işletilmeden başlatılan faaliyetler sonradan meşrulaştırılamaz. İdare sahada derhal denetim yapmalı” çağrısında bulunacak. Dilekçelerde, talepler özetle şöyle sıralandı:

Kastamonu ili, Tosya ilçesi, Karaköy ve Ortalıca köyleri ile çevresinde Hekimhan Madencilik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından yürütüldüğü bildirilen sondajlı maden arama faaliyetlerinin ivedilikle yerinde denetlenmeli
Sahadaki sondaj, yarma, yol açma, platform oluşturma, şantiye kurma ve benzeri fiili müdahalelerin kapsamının, tarihinin, dayanağının ve çevresel etkilerinin tutanak altına alınmalı ÇED süreci tamamlanmadan ve gerekli izinler alınmadan yürütüldüğü tespit edilen tüm sondaj, yarma, yol açma, şantiye kurma ve benzeri fiili müdahalelerin derhal durdurulmalı.

Sahadaki sondaj noktalarının koordinatları, fotoğrafları ve teknik özellikleriyle birlikte tespit edilmesini; bugüne kadar kaç adet sondaj yapıldığı, sondajların hangi tarihlerde gerçekleştirildiği, hangi derinlikte ve hangi yöntemle açıldığı belirlenmeli. 
Mevzuata aykırı faaliyet yürüttüğü tespit edilen şirket, şirket yetkilileri ve sorumlular hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu, ÇED Yönetmeliği, Maden Kanunu ve ilgili sair mevzuat uyarınca gerekli idari ve yasal işlemler başlatılmalı.