Sağlık hâlâ konteynerde: Tavanı akan ASM’lerde sağlık hizmeti
Depremden en ağır etkilenen illerde yapılan saha çalışmaları ve raporlar, ASM’lerin sağlık hizmetlerini hâlâ konteynerlerde, eksik personel ve ağır idari baskılar altında sürdürdüğünü ortaya koydu. Sağlıkçılar “Takdir edilmesi gereken koşullarda cezalandırılıyoruz” dedi.
Sibel Bahçetepe
sibelbahcetepe@birgun.net6 Şubat 2023’te meydana gelen depremlerin üçüncü yılında Hatay, Maraş ve Adıyaman’da birinci basamak sağlık hizmetleri kalıcı binalara hâlâ kavuşamazken, aile hekimleri, ebe ve hemşireler güvencesiz, sağlıksız ve insan onuruna aykırı koşullarda hizmet vermeye zorlanıyor. Yeniden inşa sürecindeki gecikmelerin bedelini ise hem sağlık çalışanları hem de yurttaşlar ödüyor. Tavanı akan, tabanından su alan, tuvaletinde su dahi bulunmayan konteynerlerde sağlık hizmeti sunulmaya çalışıldığına dikkat çeken meslek örgütleri, depremin yıl dönümünde bölgede yaptıkları incelemelerin ardından tablonun “içler acısı” olduğunu söyledi.
Birlik ve Dayanışma Sendikası ile Aile Hekimliği Çalışanları Sendikası (AHESEN) Adıyaman, Maraş ve Hatay’da yaptığı saha ziyaretlerinde, birinci basamak sağlık hizmetlerinin ağır tahribat altında olduğu raporlandı. Birlik ve Dayanışma Sendikası Genel Başkanı Dr. Ahmet Mehlepçi, ASM’lerin konteynerlerde, son derece yetersiz koşullarda hizmet verdiğini belirterek Sağlık Bakanlığı’nın, aile hekimlerinden kendilerine kayıtlı olmayan ve uzun süredir gelmeyen hastaları bulmalarını istediğini söyledi.
BRANDA İLE ÇÖZÜM ARANIYOR
Aile Hekimliği Yönetmeliği gereği gelmeyen hastalar üzerinden maaş kesintisi yapıldığını hatırlatan Mehlepçi, “Yurt dışında yaşayan, adresi ve telefonu olmayan, mahallede yakınlarına sorulmasına rağmen ulaşılamayan kişiler için dahi ücret kesintisi uygulanıyor. Bir birimde 60 kişi yok sayılıyor. Bu durum çalışanların dayanma gücünü tamamen tüketmiş durumda. Neredeyse tamamı kaderine terk edilmiş hissiyle çalışıyor” dedi. ASM binaları yapılamadığı için konteynerlerde hizmet vermeye çalışan doktor, ebe ve hemşirelerin tavanı akan, tabanından su alan, içerisi kötü kokan ve hastalar için bekleme alanı dahi olmayan ortamlarda çalıştığını söyleyen Mehlepçi, şöyle devam etti: “Çoğu yerde yalnızca branda ya da şemsiye ile geçici çözümler üretilmeye çalışılıyor. Çatıdan su alırken çalışanların ellerini yıkayacak lavabosu, kullanabilecekleri tuvaleti bile yok.”
Bölgede hırsızlık olaylarının da ciddi bir sorun hâline geldiğini belirten Mehlepçi, “ASM’ler adeta mesken tutuluyor. Bu durumdan çok yorulan arkadaşlarımız var; emekli olan, istifa eden oluyor. Kalanların da motivasyonu son derece düşük” dedi.
ELEKTRİK ÇARPMASI RİSKİ
Sendikanın raporunda dikkat çeken bazı tespitler şöyle sıralandı:
• Adıyaman’da 12 ASM’nin yüzde 90’ının inşaatı büyük ölçüde tamamlanmış olmasına rağmen, bu yapılar aylarca kaderine terk edilirken sağlık çalışanları hâlâ su ve çamur içindeki konteynerlerde çalışıyor.
• Maraş’ta bazı ASM’lerde yaklaşık üç yıldır iki hekim, paravanı olmayan tek bir konteynerde hasta bakıyor. Aynı alanda hemşireler ve hasta yakınlarıyla birlikte aynı anda 8 kişi bulunabiliyor.
• Bu koşullarda hasta mahremiyeti tamamen ortadan kalkarken, konteynerlerde elektrik çarpması ve yangın riski ciddi bir tehlike oluşturuyor.
• Günde 200–250 kişinin giriş çıkış yaptığı ASM’lerde, iki hekim ve iki hemşirenin çalıştığı konteynerlerde bu sayı günlük yaklaşık bin kişiye ulaşıyor. Üç yıl içinde konteynerler fiziksel olarak büyük ölçüde yıpranmış durumda.
KİT YOK, MALZEME YOK
• Bölgede aile planlaması malzemeleri bulunmuyor, HPV taraması için uygun oda ve ekipman yok, kolon kanseri taramaları için gönderilmesi gereken kitler gönderilmiyor.
• Hatay deprem bölgesindeki en vahim durumda bırakılan illerden biri. TOKİ tarafından yapılan konut alanlarında ASM’ler için yer ayrılmamış.
• Hatay’ın unutulmuş bölgelerinden Keskincik’te yaklaşık üç yıldır çocukların aşılarının yapılamadığı ve bölgede aile hekimi bulunmadığı yönündeki iddialar var.
PLANLAMA EKSİKLİĞİ”
AHESEN’in sahadan derlediği güncel bilgilere göre ise Hatay’da yaklaşık 100 ASM konteynerlerde hizmet veriyor. Kentte 21 civarında aile hekimliği birimi ise boş durumda. Maraş’ta da 10’dan fazla ASM hâlâ konteynerlerde hizmet veriyor. Yanlış planlama, eksik kadro ve gelir kayıpları kentte öne çıkan sorunlar arasında yer alıyor. Kent genelinde yaklaşık 60 aile hekimliği biriminde hemşire, 30 civarında birimde ise hekim bulunmuyor. AHESEN Genel Başkanı Dr. Ahmet Kandemir, depremden üç yıl sonra dahi yeni ASM sayısının yok denecek kadar az olduğunu belirterek, “Sağlık hizmetinin hâlâ konteynerlerde yürütülmesi açık bir planlama ve yönetim eksikliğidir. Yönetim koltuklarının kişisel egolar için değil, halk sağlığını korumak için olduğu unutuluyor” diye konuştu.
