Sektör daralıyor, yayıncılık krizde

Haber Merkezi

Türkiye Yayıncılar Birliği tarafından hazırlanan "2025 Yılı Kitap Pazarı Raporu kamuoyuyla paylaşıldı. Rapora göre, artan enflasyon ve döviz kurları yayıncılık sektörünü olumsuz etkilerken, kişi başına düşen kitap sayısı 8,2 olarak kaydedildi. Gelişmiş ülkelerde pazarın büyük bir kısmını oluşturan akademik yayıncılığın Türkiye'de %1'in altına düşmesi ise sektördeki en endişe verici gelişme olarak öne çıktı.

Rapor, Türkiye kitap pazarının ekonomik krizden aldığı ağır yarayı gözler önüne seriyor:

• Sektör, 2025 yılında bir önceki yıla göre %1,5 oranında bir düşüş yaşayarak 407.777.284 adet bandrollü kitap üretti.

• Bandrolsüz kitaplar ve Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından dağıtılan ücretsiz kitaplar da dahil edildiğinde toplam kitap üretimi yaklaşık 707 milyon adet olarak gerçekleşti.

• Kitap perakende pazarı, 2025 yılında TL bazında %23,91 oranında büyüyerek yaklaşık 59,2 milyar TL'ye ulaştı.

• Ancak TÜİK'in %30,89 olarak açıkladığı 2025 yılı enflasyon oranı göz önüne alındığında, perakende pazarında reel olarak %6,98'lik bir daralma yaşandığı tespit edildi.

• Maliyetler döviz bazında %84 oranında artış gösterirken, yayıncıların belirlediği önerilen perakende satış fiyatlarında ise %15'lik bir azalma gözlendi.

AKADEMİK YAYINCILIK DURMA NOKTASINA GELDİ

Rapordaki en çarpıcı verilerden biri akademik yayıncılık alanındaki çöküş oldu:

• Gelişmiş ülkelerde sektör büyüklüğünün %20-%30'una sahip olan akademik yayıncılık, Türkiye'de tarihte ilk kez %1'in dahi altına geriledi.

• Bu düşüşün temel nedenleri arasında yasadışı fotokopi ve korsan dijital paylaşımlar gösteriliyor.

• Ayrıca, CİMER'e yapılan şikayetler gerekçe gösterilerek üniversitelerde akademisyenlerin kitap tavsiye etmelerinin yasaklanması gibi uygulamaların sektörü bitme noktasına getirdiği belirtildi.

• Geçmiş yıllarda ortalama 2.000 adet olan akademik kitap baskı tirajları, ilk baskılarda ortalama 542'ye, tüm baskılar genelinde ise ortalama 681'e kadar düştü.

ÇOCUK KİTAPLARI YÜKSELİŞTE

Okur tercihlerindeki değişimler ve ekonomik zorluklar, farklı kategorilerdeki baskı adetlerine de yansıdı:

• Yetişkin kurgu-edebiyat alanında geçmişte 2.000-3.000 adet civarında olan ilk baskı tirajları, günümüzde ortalama 1.152'ye geriledi.

• Ekonomik krizden en çok etkilenen kategori yetişkin kültür yayınları oldu ve bu alandaki üretimde %8 oranında azalma kaydedildi.

• Sektördeki en olumlu gelişme ise çocuk kitapları alanında yaşandı. Çocuk kitaplarının ilk baskı tirajları ortalama 4.591, yeniden basım adetlerindeki ortalama tiraj ise 6.194 olarak gerçekleşti.

• Öte yandan, e-ticaret platformlarının kitap satışlarındaki hakimiyet devam ediyor. Toplam çevrimiçi satışların sektör büyüklüğüne oranı 2025 yılı itibarıyla %42 olarak gerçekleşti. Kültür yayınlarındaki satışların ise yaklaşık %66,42'si çevrimiçi kanallar üzerinden yapıldı.