Soldaki ayrışma derinleşiyor

Dış Haberler

Güney Amerika ülkesi Bolivya’da ağustos ayında yapılacak devlet başkanlığı seçimi öncesi, iktidardaki sosyalist partide adaylıktan çekilen Devlet Başkanı Luis Arce ile selefi Evo Morales arasındaki siyasi kriz derinleşiyor. Arce hükümeti, Cochabamba bölgesinde büyüyen protestolar sonrası “adaylığını dayatmakla” suçladığı Morales için suç duyurusunda bulundu.

Morales’in kalesi olarak bilinen Cochabamba başta olmak üzere eski devlet başkanının destekçileri ülke çapında protestolara başladı.

EVOCULAR BARİKAT KURDU

Hükümeti Sosyalizme Doğru Hareket (MAS) ilkelerinden uzaklaşmakla, ekonomik krizi derinleştirmekle ve Morales’in adaylığını engellemekle suçlayan Bolivyalılar, birçok anayolda barikatlar kurdu.

Ülkedeki döviz rezervlerindeki azalma ve yakıt kıtlığından kaynaklı ekonomik gerilemeden Arce hükümetini sorumlu tutan Morales destekçilerinin barikatları nedeniyle ülke içinde yakıt ve gıda tedarikinde aksamalar büyüdü. Arce’nin istifa ederek Morales’in adaylığı üzerindeki engelin kaldırılmasını talep eden protestocular, eylemlerinin daha da büyüyeceğini açıkladı.

Öte yandan kamu işçileri ve perakende satıcılar dâhil birçok sektörden Bolivyalılar da ekonomik kriz ve yakıt sıkıntısına karşı meydanlara indi.

‘ADAYLIĞINI DAYATIYOR’

Arce hükümeti ise Morales hakkında “terörizm, halkı suç işlemeye teşvik ve seçim süreçlerini engellemek” dâhil 7 suçtan dava açtı. Başkent La Paz’da konuşan Adalet Bakanı Cesar Siles, “Morales’in tek niyetinin anayasal yetkisi olmadığı adaylığını mümkün kılmak” için destekçilerini sokağa döktüğünü, “seçim süreçlerini engellemekten yargılanacağını” söyledi.

7 SUÇLAMAYLA DAVA

Siles, hükümetin ayrıca Morales'e terörizm, halkı suç işlemeye tahrik, savunma eylemlerinde kararlara uymama ve anayasaya aykırılık, ulaşım araçlarının güvenliğine saldırı, çalışma özgürlüğüne saldırı ve kamu hizmetlerinin güvenliğine saldırı suçlarından dava açacağını söyledi.

İçişleri Bakanı Roberto Rios ise Morales’i “demokratik olarak seçilmiş hükümeti devirmeye” ve “kendisine tekrar aday olma seçeneği sağlayacak yeni bir seçim süreci başlatmaya çalışmakla” suçladı.

Cochabamba’daki yol barikatlarının “barışçıl olmadığını” savunan Rios, bazı yerlerde güvenlik güçlerine yönelik pusu ve saldırılar düzenlendiğini kaydetti. 20’den fazla ablukanın çoğunun Cochabamba’da olduğunu belirten Rios, serbest dolaşımın açılması için hükümet ve güvenlik güçlerinin harekete geçeceğini söyledi.

Bakanlar ayrıca, kendisini Morales destekçisi olarak tanıtan bir sendika lideri tarafından yayımlanan ve Morales’in mevcut çatışmanın “son savaş” olduğunu söyleyerek destekçilerini “La Paz’ı barikatlarla kuşatmaya” çağırdığı iddia edilen bir ses kaydı yayımladı.

Suçlamalara X üzerinden yanıt veren Morales ise “Halk krize, açlığa ve adaletsizliğe karşı ayaklanıyor” dedi. Morales, ses kaydına ilişkin hükümeti “sahte tanıklar ve vakalar uydurmakla” suçladı.

Devlet Başkanı Arce, Morales’i ülkeye “gıda ve yakıt ablukası uygulayarak Anayasa’ya aykırı olan adaylığını dayatmakla” suçladı.

ARCE YARIŞTAN ÇEKİLDİ

Devlet Başkanı Arce ise aynı gün yaptığı açıklamada 17 Ağustos’ta ilk turu düzenlenmesi beklenen devlet başkanlığı seçiminden çekildiğini açıklamıştı. Arce, adaylıktan çekilmesine ilişkin “Bunu, halk oylamasını bölmeye yönelik bir etken olmayacağım, çokuluslu devleti yıkmayı amaçlayan faşist sağcı bir projenin yapımına olanak vermeyeceğim konusunda en açık inançla yapıyorum” demişti. Arce, arkasındaki destek giderek büyüyen sağ muhalefete karşı Bolivya soluna “en geniş ittifak” çağrısı yapmıştı.

∗∗∗

DOSTLUKTAN DÜŞMANLIĞA

Bolivya’da 2005’ten bu yana iktidarda bulunan MAS’ta Morales ve Arce arasındaki anlaşmazlık, son yıllarda parti içinde ve halk arasında giderek büyüyen bir ayrışmaya yol açtı.

Arce, MAS’ın iktidarda olduğu 2006-2019 yılları arasında Morales’in hükümetinde ekonomi bakanlığını yürüttü. 2019’daki seçimin ardından ABD destekli “Lityum Darbesi” ile Morales istifa etmek zorunda kaldı.

ADAYLIĞI ENGELLENDİ

Ülkenin 2006-2015 yılları arasındaki gelişimi nedeniyle Bolivya’da “ekonomik mucizenin yöneticisi” olarak bilinen Arce, 2020’deki seçimleri kazandı. 2022’nin sonlarına doğru bazı bakanlar hakkındaki yolsuzluk suçlamaları ve ekonomik gerileme, hem MAS içinde hem de Morales ve Arce arasındaki gerilimi tırmandırdı. Morales, MAS içindeki bölünmelerle mücadele etmek için tekrar başkan adayı olacağını açıkladı.

Bolivya'yı üç dönem yöneten Morales, Anayasa Mahkemesi'nin ülkede yeniden seçilmenin “tek bir dönem için” mümkün olduğu kararıyla 15 Mayıs’ta seçimden men edildi. Morales, kararın ardından “Sadece halk benim adaylıktan vazgeçmemin kararını verebilir” demişti.