Stagflasyon ne demek? Türkiye'de stagflasyon var mı? Stagflasyon durumunda ne olur?
Stagflasyon nedir? Türkiye ekonomisi stagflasyona mı girdi? Stagflasyonun nedenleri nelerdir? Yanıtlar makalemizde.
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Haziran 2024'te işsizliğin 234 bin kişi artması, ekonomide stagflasyon tehlikesini gündeme taşıdı.
STAGFLASYON NEDİR?
Stagflasyon, ekonomide enflasyon ve işsizliğin aynı anda yaşanması durumudur. Özellikle 1970'li yıllarda petrol fiyatlarında yaşanan artış, endüstrileşmiş ülkelerde bu durumun yaşanmasını beraberinde getirmiştir.
STAGNASYON NEDİR?
Stagflasyon sözcüğü, eknomideki bir diğer terim olan stagnasyon'dan türemiştir. Stagnasyon, ekonomide yaşanan durgunluk demektir. Ekonomik durunluk, işsizliği yaratır. Ekonomik çöküş ise işsizlikteki artışı dramatik şekilde yükseltir.
TÜRKİYE NEDEN STAGFLASYONA GİRDİ?
Genellikle enflasyon ve işsizlik birbiriyle ters orantılıdır. Buna karşın Türkiye'de ekonomi otoritelerinin enflasyonu düşürme politikaları kapsamında kredi musluklarını kısması, yatırımları durdurması vb adımlar hem enflasyonu düşürememiş, hem de ekonomik daralmaya neden olmuştur. Gelirler politikası nedeniyle orta ve düşük gelirli kesimlerin ücretlerinin sınırlandırılması, sendikaların bu duruma kayıtsız kalması nedeniyle mal ve hizmetlere talep düşmüş, üretim yavaşlama evresine girmiş, işsizlik de bu nedenle artış göstermiştir.
ENFLASYON NEDEN YÜKSELDİ?
Türkiye ekonomisinin yapısal koşulları ve siyasi iktidarın dönemsel olarak attığı adımlar, enflasyonun yükselmesinin ana nedenleri oldu. Fiyatların yükselmesiyle dar gelirli kesimlerin gelirleri budanıp, devletin ve şirketlerin gelirleri yükseldi. Buna karşın dar gelirlilerin ücretlerinde artış talepleri, 'enflasyonu artırır' gerekçesiyle reddedildi. Bu durum da talebi kısarak ekonomiyi durgunluğa sürükledi.
İŞSİZLİK VE STAGFLASYON İLİŞKİSİ
Stagflasyon nedir sorusuna neden olan gelişme, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 12 Ağustos 2024 tarihinde açıklanan Haziran ayı işgücü verileridir. TÜİK verilerine göre Haziran 2024'te işsizlik bir önceki aya göre 234 bin kişi artarak 3 milyon 305 bin kişi olmuştur. İşsizlik oranı ise 0,7 puan artarak yüzde 9,2 seviyesinde gerçekleşmiştir. İşsizlik oranı erkeklerde yüzde 7,6 iken kadınlarda yüzde 12,4 olarak tahmin edilmiştir. 5-24 yaş grubunu kapsayan genç nüfusta ise durum çok daha endişe vericidir. Haziran 2024'te genç işsizliği, bir önceki aya göre 1,7 puan artarak yüzde 17,6 seviyesinde gerçekleşmiştir.
EKONOMİK BUHRAN GELİR Mİ?
Stagflasyonun ortaya çıkışıyla birlikte ekonomik buhran ortaya çıkar mı sorusu da gündeme geldi. Ekonomik buhranda yeniden üretim akışı kesilir, üretim düzeyiyle ödenebilir talep arasındaki makas açılır ve ekonomide düzensizlik ile dengesizlik periyodları ortaya çıkar. Ekonomik buhran, ücretlilerin satınalma gücünün en aşağı sınırlarda olduğu ülkelerde kaçınılmaz olarak yaşanır. Türkiye'nin içinde bulunduğu ekonomik durum, ekonomik buhran tehlikesinin yakıcı olarak gündeme alınmasına yol açar.
STAGFLASYONLA NASIL MÜCADELE EDİLİR?
Stagflasyona girmemek için enflasyonda ya da işsizlikte düşüşe dair politikalar uygulanabilir. Enflasyonla mücadelede talebi kısıcı politikalar izlendiğinde bu durum ekonomik aktiviteyi artırıp işsizliği yükselteceğinden burada bir paradoksal durum söz konusudur.İşsizliği azaltmak içinse gevşek para politikası uygulamak gerekir ki bu durum enflasyonda talep yönlü artışa yol açar. Enflasyonla mücadelede, emek ücretlerini baltalayıcı adımlar ekonomi otoriteleri tarafından sıklıkla uygulanır. Stagflasyonla mücadele için radikal ekonomi politikaları gereklidir.
