Suç bireysel ceza ailece: ‘Aile yılı’ cezaevlerindeki tıkandı
Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından, “Aile Yılı” ilan edilen 2025’te çok sayıda tutuklunun, “Ailesinin yaşadığı kente nakil” talebi karşılanamadı. Anayasa ve AİHS ile güvence altına alınan, “Aile hayatına saygı hakkına” karşın hükümlülerin talepleri, cezaevlerindeki doluluğun yüzde 200’lere dayanması nedeniyle geri çevrildi.
Mustafa Bildircin
mustafamertbildircin@birgun.net2025 yılı, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın kararıyla “Aile Yılı” ilan edildi. 2025 yılında, “Ailenin korunması ve güçlendirilmesine yönelik” etkinlikler ve projelerin hayata geçirildiği belirtildi.
2025 yılında gerçekleştirilen etkinlikler ile hızını alamayan iktidar, 2026-2035 döneminin de “Aile ve Nüfus On Yılı” ilan edildiğini duyurdu. Karar, 3 Mayıs tarihli Resmi Gazetede Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan imzasıyla yayımlandı.
Muhalefet, “Aile Yılı” ilanını, “Sembolik ve gerçek sorunları ıskalayan adım” olarak nitelendirdi. Artan hayat pahalılığı ve barınma krizi ile işsizliğin yanı sıra kadınların işgücüne katılımındaki yapısal sorunların çözülemediğinin altını çizen kadın dernekleri ise “İktidar, ‘Aile’ söylemini öne alarak kadını ve kadın haklarını arka plana itiyor” görüşünü savundu.
AİLE’YE SÖZDE SAYGI
İktidarın, “Aile Yılı” ilanına aykırı çok sayıda uygulamanın hayata geçirildiği 2025 yılında, cezaevlerindeki nakil talepleri de Anayasa ile Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin “Aile hayatına saygı hakkı” hükümlerine aykırı olarak karşılanamadı . Taleplerinin karşılanmaması gerekçeleri ise cezaevlerinde yüzde 200’lere dayanan doluluk oranlarını gözler önüne serdi.
Tarsus T Tipi Kapalı Cezaevi'ndeki hükümlü, 2025 yılında cezaevine yönetimine başvurarak, ailesinin dört yıldır ziyaretine gelemediğini, iyi halli olmasına karşın sık sık başka kurumlara nakledildiğini ifade ederek, “Ailemin yaşadığı Denizli ya da aileme yakın olan kentteki cezaevine naklimi istiyorum” dedi. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, hükümlünün naklini istediği cezaevlerinden Burdur E Tipi Kapalı Cezaevi'nin doluluk oranının yüzde 143, Isparta E Tipi Kapalı Cezaevinin doluluk oranının ise yüzde 158 olduğunu belirterek talebi karşılayamadı.
TIKLIM TIKLIM
Sağlık problemleri yaşayan 65 yaş üzeri anne ve babası ile çocuklarının kendisine ziyarete gelemediğini belirten Bandırma’daki bir hükümlü ise ailesinin yaşadığı İstanbul ya da Tekirdağ'daki ceza infaz kurumlarına naklini istedi.
AİLE BÜTÜNLÜĞÜ
Afyon 1 No’lu T Tipi Kapalı Cezaevinde bulunan bir hükümlü de “Aile bütünlüğünün sağlanması” amacıyla ailesine yakın cezaevine sevki talebiyle dilekçe yazdı. Hükümlünün dilekçesine 10 Ocak 2025 tarihinde verilen yanıtta da cezaevlerinin doluluk oranları kaydedildi. Yanıtta, hükümlünün naklini talep ettiği cezaevlerinden Ödemiş Cezaevi’nin doluluk oranının yüzde 142 olduğu vurgulandı.
Tarsus, Bandırma ve Afyonkarahisar’dan gelen taleplerin benzerleri, Türkiye'nin dört bir yanından geldi. Taleplerin tamamına yakınının, cezaevlerinde doluluk oranları gerekçe gösterilerek geri çevrildiği görüldü. Hükümlülerin taleplerinin karşılanmaması üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na yaptığı bireysel başvurulara verilen yanıtlarda ise Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne vurgu yapıldı.
ANAYASA VE AİHS
Anayasa’nın, “Özel hayatın gizliliği” başlıklı 20’nci maddesinde, “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir” deniliyor.
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin, “Özel ve aile hayatına saygı hakkı” başlıklı 8’inci maddesinde ise “Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir” ifadesi kullanılıyor.
