Süperay 4-5 Aralık'ta gökyüzünde olacak
Bu yılki Aralık dolunayı hem Soğuk Ay hem de süperay. Yani Ay, teknik olarak normalden biraz daha büyük ve parlak gözükecek. Süperay 4-5 Aralık tarihlerinde gözlemlenebilecek.
Aralık ayındaki dolunaya geleneksel olarak “Soğuk Ay” deniyor. Bu kez aynı zamanda süperay durumunda olduğu için, Ay normalden biraz daha büyük ve parlak görünecek.
Ama Soğuk Ay’ı sadece Perşembe ve Cuma akşamı izlemeye kalkarsanız, çok özel bir anı kaçırmış olacaksınız. Çünkü Ay, kış gökyüzünün en parlak ve en güzel yıldız kümelerinden birinin tam önünden geçmek üzere.
“SOĞUK SÜPERAY” NEDİR?
Aralık dolunayı, yılın en soğuk ve en karanlık döneminde yükseldiği için “Soğuk Ay” olarak anılıyor. Her dolunayın, o ayın doğa döngülerine ve mevsimsel değişimlerine göre farklı geleneksel isimleri var. Örneğin haziran dolunayı, çileklerin olgunlaşma dönemine denk geldiği için “Çilek Ayı” olarak bilinir.
Bu yılki Aralık dolunayı ise hem Soğuk Ay hem de süperay. Yani Ay, teknik olarak normalden biraz daha büyük ve parlak gözükecek.
Süperay olmasının sebebi, Ay’ın Dünya etrafındaki yörüngesinin tam bir daire olmaması. Eliptik olduğu için zaman zaman Dünya’ya daha fazla yaklaşır (perigee) veya daha fazla uzaklaşır (apogee).
Süperayın bilimsel adı aslında “perige dolunayı”dır. Peki süperay, normal bir dolunaydan gözle fark edilir derecede büyük mü görünür? Kısaca: Hayır. Çoğu insan aradaki farkı fark edemez. Ancak dolunayın güzelliği bu olayı izlemeye kesinlikle değer kılar.
Üstelik bu kez dolunay, gökyüzündeki dikkat çekici bir başka cisimle yan yana: 3 Aralık Çarşamba akşamı, Ay neredeyse dolunay hâlindeyken Ülker (Pleiades) yıldız kümesinin yakınından geçiyor.
Ülker, çıplak gözle bakıldığında küçük bir “bulanık” ışık lekesi gibi görünen mavi bir yıldız kümesi. Basit bir dürbünle bile kümenin birçok yıldızı ve etrafındaki mavi toz bulutu net biçimde seçilebilir. Mitolojide “Yedi Kız Kardeş” olarak geçen bu kümede aslında yedi yıldızdan çok daha fazlası bulunur.
3 Aralık akşamı, güneş battıktan sonra (TSİ yaklaşık 18.00) doğu ufkuna bakın. Ay’ı göreceksiniz Ülker kümesi de Ay’ın sol tarafında olacak. Bir süre izlemeye devam ederseniz Ay’ın yavaş yavaş Ülker’e doğru yaklaştığını fark edeceksiniz. Yeterince beklerseniz Ay, sağdan sola doğru yıldız kümesinin önünden geçecek.
Bu olaya gizlenme (okültasyon) deniyor.
NEREDEN NE ZAMAN GÖRÜLEBİLİR?
Bulunduğunuz yere göre Ay’ın Ülker’in önünden geçişini farklı zamanlarda göreceksiniz:
Avrupa: 4 Aralık sabahının çok erken saatlerinde, gün doğmadan hemen önce görülür.
Kuzey Amerika’nın doğusu: 3 Aralık akşamının erken saatlerinde izlenebilir.
Kuzey Amerika’nın batısı: 3 Aralık’ta hava karardığında olay çoktan başlamış olabilir.
