Tosya pirincine zehir karışacak!

Kastamonu’nun Tosya ilçesinde, coğrafi işarete sahip Tosya pirincinin yetiştirildiği Devrez Vadisi madencilik tehdidiyle karşı karşıya. Kolin Holding iştiraklerinden Hekimhan Madencilik'in pirincin yetiştiği havzada 4. grup maden araması için bölgede sondaj çalışmaları yürütmesi tepkilere yol açtı. Yaşam savunucuları ve bölge halkı "Yapılması planlanan maden çalışmaları bölgedeki ormanları, merları ve yeraltı kaynaklarını zehirleyerek Tosya princinin yok olmasına sebep olacak. Yeraltı sularının kirlenmesi ve çeltik tarlalarına karışması kaçınılmaz" dedi.

Tosya Karaköy Ortalıca mahallesi sınırlarında yürütülen çalışmalar kapsamında yaklaşık 12 kilometrelik yol açıldığı ve 4 bin 275 metrekarelik alanda izin alındığı öğrenildi. Şirketin Nisan 2025 itibarıyla sahaya girdiği belirtilirken, yol yapımı ve sondaj faaliyetleri sırasında çok sayıda ağacın kesildiği ifade edildi. Milyonlarca ağacın da kesim tehdidi altında olduğunu belirten bölge halkı, Devrez Vadisi boyunca uzanan çeltik tarlalarının yaklaşık 500 yıllık bir geçmişe sahip olduğuna dikkat çekti.

TARIMIN SONU OLUR

Çeltik tarımı yapılan bu alanın “padişah sofrası” olarak anıldığını belirten yurttaşlar, bölgede yetişen sarıkılçık pirinci çeşidinin başka hiçbir yerde yetişmediğini vurguladı. Kışın kar altında kalan ormanlardan süzülerek gelen suların birleştiği Devrez Vadisi’nin özgün toprak yapısının, Tosya pirincine kendine has aroma ve kalite kazandırdığını söyleyen yurttaşlar, planlanan maden faaliyetlerinin ormanları, meraları ve yeraltı su kaynaklarını kirleteceğini söyledi. Bölge halkı ayrıca, tüm bu çalışmaların ÇED raporu alınmadan yürütüldüğünü, madencilik faaliyetlerinin de yalnızca Karaköy ile sınırlı kalmayacağı; Ortalıca’dan Çorum’un Kargı ilçesine, Boyabat ve İskilip’e kadar uzanan geniş bir alanda planlandığı da anlattı.

∗∗∗

ÇELTİK ARAZİSİ İLE ARASINDA 10 METRE BİLE YOK

Bölge halkından emekli öğretmen Emin Çelik, aramanın 4. grup maden ruhsatı kapsamında yapıldığını ve 2028 yılına kadar da sondaj izninin alındığını söyledi. Çelik, “Şu an 4 bin 275 metrekarelik bir alanda sondaj izni var ve bu çalışmalar için yaklaşık 12 kilometrelik yol açıldı” dedi. İlk sondaj noktasının köy mezarlığına çok yakın bir alanda açıldığını anımsatan Çelik, “İlk sondaj kuyusuyla çeltik arazisi arasında 10 metre bile yok. Burası Tosya pirincinin yetiştirildiği alan. Daha başlangıçta bile tarım alanlarına bu kadar yakın girilmesi, neyle karşı karşıya olduğumuzu gösteriyor” diye konuştu.

Yetkililerin bakır ve bazı metaller arandığını söylediğini aktaran Çelik, ruhsat kapsamına dikkat çekerek şunları söyledi: “4. grup maden ruhsatının içinde altın da var, bakır da, başka metaller de var. Yarın üretim aşamasına geçildiğinde işin rengi tamamen değişir. Altın çıkarımında siyanür kullanılması demek, bu bölgede tarımın ve hayvancılığın bitmesi demek. Sondaj ve yol çalışmaları sırasında ilk etapta yaklaşık 100 kadar ağaç kesildi. Ancak üretim aşamasına geçilmesi halinde tablo çok daha ağır olacak. Bu alan genişlerse, Boyabat’taki bakır madeninde olduğu gibi milyonlarca ağacın kesilmesi gündeme gelir. Burası ‘Kös Ormanları’ olarak bilinen geniş bir ormanlık alan. Devrez Çayı Kızılırmak’ın önemli kollarından biri. Bu çay Tosya pirincini besliyor, köylerin içme suyu da bu havzadan geliyor. Yeraltı suları kirlenirse zehirli maddeler Devrez Çayı’na karışacak. O zaman ne içme suyu kalır ne de Tosya pirinci satılabilir. "