Trump ne derse o!
Lahey’deki zirvede NATO liderleri, Trump’ın harcamaları yüzde 5’e çıkarma talebini kabul etti. İsrail ile savaşa dahil olan Trump’ın ilan ettiği kırılgan ateşkes sürerken Tahran’dan “müzakere” mesajları gelmeye başladı.
DIŞ HABERLER
Beyaz Saray’a dönüşünden bu yana Donald Trump, müttefiklerinden rakiplerine kadar her adımıyla ABD emperyalizminin gücünü kullanarak siyasi ajandasını dayatıyor.
ABD’nin dâhil olduğu savaşta İran ile İsrail arasındaki kırılgan ateşkes sürerken taraflardan çelişkili açıklamalar geldi. İki günlük zirve sona ererken NATO ise içerdeki itirazlara rağmen harcamalarını %5’e çıkarmayı kabul etti.
İran ve Ukrayna’daki savaşların gölgesinde Lahey’deki NATO liderler zirvesi sona erdi. Zirve sonunda yayımlanan sonuç bildirgesinde üye ülkeler, ABD Başkanı Donald Trump’ın talebi doğrultusunda askeri harcamalarını 2035 yılına kadar GSYİH’lerinin %2’sinden %5’ine çıkarma konusunda anlaştı.
YÜZDE 2’DEN YÜZDE 5’E
Buna göre silah ve askeri ekipman alımı ile orduya yapılacak harcamalar en az %3,5 seviyesine yükseltilirken altyapı ve siber güvenlik gibi harcalamara %1,5 ayrılacak.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte “Trump olmasaydı bu karar alınamazdı” dedi. ABD’nin İran’a yönelik saldırısına destek veren Rutte, NATO’nun Ukrayna’nın “savaşa devam etmesi için” desteğinin süreceğini de aktardı.
Rutte, kabul edilen anlaşmanın kolektif savunmada “kuantum sıçraması” yaratacağını ifade etti.
ABD Başkanı Donald Trump da zirvede, yüzde 5 savunma harcaması hedefinin kendi çabalarıyla gerçekleştiğini belirtti. Trump ayrıca, NATO’nun en önemli ilkesi olan toplu savunmaya ilişkin beşinci maddeye bağlılığını “Sonuna kadar buradayız” diyerek yeniden teyit etti.
ABD’nin İran’daki nükleer tesislere yönelik hava saldırılarının, Tahran’ın programını on yıllarca geriye götürdüğünü ifade eden ABD Başkanı, İran ve İsrail arasında sağlanan ateşkes için “Herkes kazandı, bu bir zafer” dedi.
‘DENETİMLER BAŞLAMALI’
IAEA Başkanı Rafael Grossi ise İsrail ile İran arasında ateşkes ilan edilmesinin ardından İran’daki nükleer tesis denetimlerinin yeniden başlatılmasını talep etti. İranlı yetkililerle işbirliği yaparak nükleer program sorununa kalıcı diplomatik çözüm çağrısı yapan Grossi, İran’da bulunan IAEA denetçilerinin nükleer tesislerdeki hasarı değerlendirmek için hazır olduklarını söyledi.
RUSYA TEHDİDİ ‘HAFİFLEDİ’
Bildiride, transatlantik savunma sanayi işbirliğini hızla genişletme kararlılığı vurgulanarak, “Aramızdaki savunma ticaret engellerini ortadan kaldırmak için çalışacağız, ortaklıklarımızı savunma sanayi işbirliğini teşvik etmek için kullanacağız” ifadesine yer verildi.
Ayrıca bildiride, 2026 NATO Zirvesi'nin Türkiye'de olacağı duyuruldu. Bildiride geçen senelere kıyasla Ukrayna’ya desteğe daha az yer verilirken “Rusya tehdidi” vurgusu da hafifletildi.
NATO’nun kabul ettiği yüzde 5 hedefine dair bazı itirazlar gelirken Avrupalı liderler “Trump’a hoş görünmek için” alındığı eleştirilerine yanıt verdi.
Almanya Başbakanı Friedrich Merz, yüzde 5 hedefinin “Rus tehdidine karşı zorunlu bir adım” olduğunu savundu.
İKİ TARAF DA ‘ZAFER’ DEDİ
İsrail’in İran’a saldırısıyla başlayan ve 12 gün süren savaşın ardından ABD Başkanı Donald Trump’ın duyurduğu ateşkes, ilk saatlerdeki ihlallerin ardından uygulamaya girdi. ABD’nin de İran’daki nükleer tesisleri hedef alarak dahil olmasıyla bölgede tansiyonu zirveye çıkaran savaşta her iki taraf “zafer” ilan etti.
İsrail Başbakanı Benyamin Netanyahu, İran’a karşı düzenlenen saldırıları “nesiller boyu sürecek tarihi bir zafer” olarak nitelendirerek “İran’ın nükleer programını ortadan kaldırdıklarını” kaydetti. İslam rejiminin “tarihindeki en ağır darbeyi aldığını” belirten Netanyahu, İran’ın programı yeniden canlandırma girişimine “aynı kararlılık ve güçle karşılık verileceğini” söyledi.
İran’da halk, İsrail ile varıldığı belirtilen ateşkes sonrası kutlama amacıyla Tahran'daki Devrim Meydanı'nda “zafer kutlaması” yaptı. İran medyasında İsrail’in saldırılarında öldürdüğünü iddia ettiği İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü Komutanı İsmail Kaani’nin de Tahran’daki kutlamalara katıldığı görüntüler paylaşıldı.
Pentagon’un İran’ın nükleer tesislerini hedef alan hava saldırılarına ilişkin raporuna göre ABD’nin vurduğu Fordo, Natanz ve İsfahan’daki nükleer tesislerdeki hasar büyük ölçüde yer üstündeki yapılarla sınırlı kalırken en önemli bileşenleri ile zenginleştirilmiş uranyum stokları sağlam kaldı. Raporda ABD’nin saldırılarının İran’ın nükleer programını “en fazla birkaç ay geriye götürdüğü” belirtildi.
İran’ın nükleer tesislerinin tamamen yok edildiğini ve nükleer programının “onlarca yıl geriye görüldüğünü” yineleyen Trump ise haberleri yalanladı. Trump, haberi yayımlayan basın kuruluşlarını “yalan haber yapmak” ve “tarihin en başarılı askeri hava saldırılarından birini küçük düşürmek için bir araya gelmekle” suçladı.
MÜZAKERE SİNYALLERİ
İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkiyan da ateşkesin ardından ülkesinin “İsrail tarafından dayatılan savaşta büyük bir zafer kazandığını” söyleyerek “İsrail ateşkesi ihlal etmezse biz de etmeyiz” dedi. ABD ile nükleer müzakerelere yeşil ışık yakan Pezeşkiyan “müzakere masasında İran halkının meşru haklarını savunmaya hazırız” diye konuştu.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise “ülkesindeki nükleer tesislere yönelik saldırıların, İran’ın gelecekteki yol haritasını ciddi şekilde etkileyeceğini” belirtti. Avrupa ile yapılan görüşmelerin “müzakere” olmadığını belirten Arakçi, “Bizim aradığımız anlaşma, yaptırımların kaldırılmasını içermelidir” diyerek Washington ile olası bir anlaşmaya işaret etti.
İran'ın BM Daimi Temsilcisi Amir Said İravani de İsrail ve ABD'nin İran’ı nükleer programından tamamen vazgeçireceği yönündeki beklentilerinin başarısız olduğunu belirterek, “Bugün diplomasiye her zamankinden daha yakınız” açıklaması yaptı.
Trump'ın Ortadoğu temsilcisi Steve Witkoff, ABD ve İran arasındaki müzakerelerin ümit verici olduğunu ve ABD'nin İran'la uzun süreli bir barış anlaşması sağlamayı umduğunu söyledi.
