Yemekhane protestosuna katılmıştı: Nana 46 gündür alıkonuluyor

Bilge Su YILDIRIM 

İstanbul Üniversitesi (İÜ) Antropoloji Bölümü’nde yüksek lisans öğrencisi olan Azerbaycanlı Nanaxanim (Nana) Babazade, 21 Ağustos’tan bu yana İstanbul Çatalaca’da bulunan Geri Gönderme Merkezi’nde (GGM) tutuluyor.

Babazade, İstanbul Üniversitesi yemekhane zammını protesto ederek eyleme katıldığı gerekçesiyle 46 gün önce Kadıköy’deki iş yerinden gözaltına alınmıştı. Babazade, hâlâ sınır dışı edilmek üzere Çatalca İnceğiz GGM’de tutuluyor.

MERKEZLER DENETİMSİZ ŞİDDET YUVALARI

Babazade’nin avukatı Ahmet Baran Çelik, süreçteki son durumu BirGün’e değerlendirdi. Babazade’nin sınır dışı edilmesine dönük karara karşı iptal davası açtıklarını ifade eden Çelik, dava sonuçlanana dek Babazade’nin sınır dışı edilemeyeceğini vurguladı. Kararın yaklaşık 1 ila 1,5 yıl içinde çıkacağını belirten Çelik, hukuki sürecin uzunluğunun GGM’lerde bir manipülasyon aracı haline getirildiğini ifade etti: “GGM’lerin şartları oldukça kötü. Yemekler sağlıksız ve kötü, hijyen oldukça az , memurlarca uygulanan kötü muamele ise bir rutin haline dönüşmüş, denetleme yapılmayan kurumlar. GGM’lerin bu yapısı, yalnızca Nana’ya değil, tüm göçmenlere karşı bir ‘sopa’ olarak kullanılıyor. Memurlar sürekli olarak ‘Artık gitmen lazım, zaten eninde sonunda da gideceksin, bak burada koşullar da kötü, git de rahatla’ gibi söylemlerle göçmenlerin üzerinde psikolojik baskı kuruyor. İşkence, şiddet ve taciz ise adeta merkezlerde uygulanan normal pratikler haline getiriliyor. Nana da GGM’ye götürüldüğü ilk 10 günde fiziksel şiddet ve sözlü tacize maruz bırakıldı. Sonra gerek biz avukatların haftada bir ziyarete gitmemiz, gerek üniversite arkadaşlarının düzenli olarak mektup yollaması, gerekse öğrencilerin yaptığı eylemler bir kamuoyu baskısı yarattı. Nana’nın ‘sahipsiz olmadığı’ görüldü aslında, ancak ne yazık ki çoğu göçmen aynı koşullara sahip değil. Üstelik dil bariyeri de var. Göçmenlerin Türkçe bilmemesi hem uğradıkları şiddetin boyutunun artmasına olanak sağlıyor hem de başlarına gelenleri biz avukatlara anlatabilmelerini neredeyse olanaksız kılıyor. Örneğin Nana, bir başka göçmene şiddet uygulandığında, Türkçe de bildiğinden, müdahale ediyor. Bu da o şiddetin ona sıçramasına sebep oluyor. Rutinleşmiş ve bir sarmala dönüşmüş bir şiddet ağı var aslında.”

Ayrıca Avukat Çelik, Babazade’nin vegan olması sebebiyle sağlıklı ve doyurucu gıdaya erişemediğine dikkat çekti. “Vegan beslenmek Nana için bir diyetten çok daha fazlası, bir politik duruş. Bu sebepten şartlar ne olursa olsun duruşundan ödün vermek istemiyor” diyen Çelik, Babazade’nin hâlihazırda yetersiz olan yemeklerin içinden domates ve biber gibi sebzeleri ayıklayarak hayatta kalmaya çalıştığını aktardı.

GGM’DE BİR KADIN İNTİHAR ETMİŞTİ

İçişleri Bakanlığı’na bağlı olarak 2014’te kurulan GGM’leri sıklıkla şiddet, işkence hatta intihar vakalarıyla gündeme geliyor. Babazade’nin 21 Ağustos sonrası sevk edildiği Çatalca İnceğiz GGM’de, 8 Ağustos 2025’te Afganistanlı kadın mülteci K.H. hayatına son vermiş, iki mültecinin daha intihara teşebbüs ettiği öne sürülmüştü. Göç İdaresi Başkanlığı, Afganistanlı kadının intiharını doğrularken diğer iki kadın hakkında açıklama yapmamıştı. İnsan Hakları Derneği (İHD), intihara ilişkin “Münferit değildir” açıklaması yapmıştı. Açıklamada merkezlerin sivil toplumun denetimine kapalı olmasının hak ihlallerine olanak sağladığı kaydedilmişti.

ÇIPLAK ARAMAYA DİRENMİŞTİ

Nana Babazade sevk edildiği Arnavutköy GGM ve Çatalca GGM’lerde çıplak arama işkencesine direndiği için fiziksel şiddete maruz bırakılmıştı. Agos’ta yer alan haberde Babazade’nin Arnavutköy GGM’de tutulduğu ilk iki gün “ajanlık dayatması”na maruz bırakıldığı aktarılmıştı. Buna göre Babazade’nin ajanlık suçlamasını kabul etmemesi üzerine sınır dışı edilmesine karar verilmiş, ayrıca Babazade bu süreçte 24 saat boyunca aç bırakılmıştı.