Yol sermayenin cebine döşendi
2024’te 36,5 milyar TL zarar eden TCDD, 2010-2025 döneminde yüz binlerce ihalesiz alım yaptı. Kurum, 7,5 milyar TL tutarındaki 576 bin alımı, İhale Kanunu’na tabi olmadan, doğrudan temin yöntemiyle gerçekleştirdi.
Mustafa Bildircin
mustafamertbildircin@birgun.net2023 yılında 11,4 milyar TL olan net dönemi zararı 2024 yılında 36,5 milyar TL’ye fırlayan TCDD’nin mal ve hizmet alımlarının ayrıntıları da ortaya konuldu. Kötü yönetim ve liyakatsiz görevlendirmeler gerekçesiyle eleştirilen TCDD’nin, Kamu İhale Kanunu’na tabi olmadan gerçekleştirdiği alımların yüksekliği dikkati çekti.
AKP iktidarlarında ölçüsüzce kullanılan ve “Yandaşa rant aktarma aracı” olduğu öne sürülen doğrudan temin yöntemi, TCDD’nin de vazgeçilmez alım yöntemi oldu. TCDD’nin, 2010-2025 döneminde doğrudan temin yoluyla gerçekleştirdiği mal ve hizmet alımlarının toplam tutarının 7 milyar TL’yi aştığı tespit edildi.
YÜZ BİNLERCE ALIM
TCDD’nin kamu kaynaklarını ölçüsüzce kullandığını gözler önüne seren doğrudan teminle yapılan alımların adet ve tutarına yönelik veriyi, TBMM KİT Komisyonu Üyesi ve CHP Milletvekili Mehmet Tahtasız’ın sorusuna verilen yanıt açığa çıkardı. Raylı taşımacılıkta tekel konumunda olmasına karşın AKP hükümetleri döneminde her yıl zarar açıklayan kurumun, 2010 ve 2025 yıllarını da kapsayan 15 yılda doğrudan temin yöntemiyle 576 bin 105 alım gerçekleştirdiği öğrenildi.
DOĞRUDAN MİLYARLAR
TCDD’nin 2 Mayıs 2025 tarihinde CHP’li Tahtasız’a gönderdiği verilerde, doğrudan teminle yapılan alımların tutarı da paylaşıldı. TCDD, 2010-2025 döneminde ihale gerçekleştirmeksizin doğrudan temin ile yaptığı 576 bin 105 alım için 7,5 milyar TL ödedi.
KEVGİRE DÖNEN KANUN
AKP’nin Kamu İhale Kanunu’nu 23 yılda 200 kez değiştirdiğinin altını çizen CHP Milletvekili Mehmet Tahtasız, TCDD’nin doğrudan temin için yaptığı harcamalarını BirGün’e değerlendirdi. Kamu kurumlarının, değişiklikler nedeniyle “Kevgire dönen” kanunun arkasından dolaştığını savunan Tahtasız, “Hemen hemen tüm KİT'lerde ve bakanlıklarda doğrudan temin, en sık başvurulan alım yöntemlerinden biri olurken TCDD de o dolambaçlı, çetrefilli ihale yöntemlerine başvuran kurumlardan biri” diye konuştu.
Şeffaf ve rekabete dayalı açık ihale yönteminin çoğunlukla devre dışı bırakılarak doğrudan temin ve pazarlık yöntemine başvurulmasını eleştiren CHP’li Tahtasız, “Rekabet, şeffaflık, kamu yararı nerede? Hiç biri yok. Varsa yoksa yandaşa peşkeş çekilen ballı ihaleler, kamu zararı var” ifadelerini kullandı. Tahtasız, kamu kurumlarına doğrudan temin olanağı sağlayan düzenlemenin kaldırılması ya da üst limitinin düşürülmesi gerektiğini kaydetti.
