Benin’de darbe girişimi: Neosömürü yeniden
Fransa destekli Patrice Talon rejimi, bir darbe girişimi sonrası yeniden iktidarda. Yabancı askerler Benin'de kalmaya devam ederek cumhurbaşkanlığı konutu ve birkaç önemli hükümet binasını kontrol ediyor.
Pavan KULKARNI
Yabancı ordular, 7 Aralık’ta Benin’de Fransa destekli Devlet Başkanı Patrice Talon’un rejimine yönelik darbe girişimini engellemek için ülke genelinde hedeflere saldırdı. Talon, 2016’dan bu yana muhaliflerini hapse atarak ve güçlü rakiplerin seçimlere girmesini engelleyerek iktidarını sürdürüyor.
Nijerya Hava Kuvvetleri, Benin’in en büyük kenti ve hükümet merkezi olan Kotonu’da hava saldırıları düzenledi. Kendi ülkesinde IŞİD bağlantılı gruplar, Boko Haram ve silahlı çetelerin saldırılarına karşı halkını korumakta zorlanan batı komşusu Nijerya, aynı zamanda kara birliklerini de sınırdan Benin’e gönderdi.
Batı Afrika Devletleri Ekonomik Topluluğu (ECOWAS) bünyesindeki hazır kuvvet kapsamında, Nijerya askerlerine Sierra Leone, Fildişi Sahili ve Gana’dan gelen birlikler de eşlik etti. Bu bölgesel yapı, Fransa’nın neo-sömürgeci etkisi altında bulunuyor.
Benin Komünist Partisi, Benin genelinde gizli üslerde konuşlanmış Fransız askerlerinin, Benin ordusu içindeki isyancı askerlerin bastırılmasında kilit rol oynadığını açıkladı.
Pazar akşamı Kotonu genelinde patlama ve silah sesleri duyuldu. Darbe girişiminin sabah saatlerinde duyurulmasının ardından nerede olduğu bilinmeyen Talon, akşam saatlerinde ulusal televizyonda ortaya çıktı.
Talon, “Durumun tamamen kontrol altında olduğunu ve herkesin sakin bir şekilde işine gücüne devam edebileceğini temin ederim” dedi. Ancak bu kontrolün kimde olduğu sorusu yanıtsız kaldı.
Benin Komünist Partisi Birinci Sekreteri Philippe Noudjenoume, Peoples Dispatch’e yaptığı açıklamada, cumhurbaşkanlığı sarayının ve birçok kamu binasının Fransız ve Nijeryalı askerlerin kontrolünde olduğunu söyledi.
Yurtsever Gençlik Konseyi üyesi Nidol Salami ise rejimin gerçekten kontrolü elinde tutup tutmadığını sorgulayarak, eğer durum buysa yabancı askerlerin neden hâlâ ülkede olduğunu ve ECOWAS kapsamında yeni birliklerin gelmeye devam ettiğini sordu. Noudjenoume’ye göre neredeyse tüm askeri garnizonların darbeyi desteklemesi nedeniyle Talon, rejimini korumak için artık Benin ordusuna güvenemiyor.
ORDUDA HUZURSUZLUK
Artan terör saldırıları orduda ciddi bir hoşnutsuzluk yaratmış durumda. Ocak ayı başlarında El Kaide bağlantılı yüzlerce militan, ülkenin kuzeyindeki en güçlü askeri üslerden birini ele geçirdi. Sekiz saat süren çatışmada, takviye gelmemesi nedeniyle 30’dan fazla asker hayatını kaybetti.
Bu saldırının ardından sendikalar, öğrenci ve gençlik örgütleri gösteriler düzenleyerek hayatını kaybeden askerleri andı. Protestocular, Mali, Burkina Faso ve Nijer’den çıkarılan Fransız askerlerinin Benin’e yeniden konuşlandırılmasının ardından terör saldırılarının rutin hale geldiğini belirterek Fransız askerlerinin ülkeden çıkarılmasını talep etti.
Yurtsever Gençlik Konseyi Başkanı Damien Degbe, o dönemde Peoples Dispatch’e yaptığı açıklamada, Benin’in artık Fransız emperyalizminin vekil cihatçı güçler aracılığıyla yürüttüğü bir savaşın içinde olduğunu söylemişti.
Noudjenoume ise Fransa’nın Batı Afrika’daki eski sömürgelerini zayıflatmak ve istikrarsızlaştırmak için terör saldırılarını kullandığını, böylece bu ülkelerin Fransız askeri varlığını kabullenmeye zorlandığını ifade etti. Nisan ayında terör grupları yeniden saldırdı ve 50’den fazla asker daha öldürüldü.
Darbe girişmini duyuran askerler, yayımladıkları bildiride cephede hayatını kaybeden askerlerin ailelerinin ihmal edildiğini ve kendi kaderlerine terk edildiğini dile getirdi.
Bildiri, kuzey Benin’deki güvenlik durumunun sürekli kötüleştiğine dikkat çekerken tarım sektöründeki kötü yönetimi, ekonominin hayati alanlarının küçük bir elit azınlığın elinde toplanmasını ve zaten yoksul olan halk kesimlerini daha da zorlayan vergi politikalarını eleştirdi.
Aynı açıklamada Talon rejiminin temel özgürlükleri ihlal ettiği, tutuklamalar ve hapis cezalarıyla muhalifleri sindirdiği, siyasi rakiplerini sürgüne zorladığı ve güçlü muhalefet adaylarının seçimlere katılmasını engellediği vurgulandı.
Bu koşullar altında iktidarın ele geçirilmesinin, kendisini Askeri Yeniden Kuruluş Komitesi olarak tanımlayan yapının ulusal birlik ve bütünlüğü yeniden tesis etme iradesini yansıttığı ifade edildi ve geçiş dönemi devlet başkanı olarak Yarbay Pascal Tigri’nin atandığı duyuruldu.
YENİDEN FRANSIZ SÖMÜRGESİ
Benin Komünist Partisi darbeye ilkesel olarak karşı olduğunu yinelemekle birlikte, 7 Aralık’taki darbenin, 2016’da Patrice Talon’un iktidara gelişinden bu yana süren diktatörlüğün ve tekrarlanan kurumsal darbelerin bir sonucu olduğunu belirtti. Parti, bu süreçte demokratik ifade kanallarının tamamen kapatıldığını vurguladı.
Noudjenoume, darbe duyurulduğunda ülke genelinde büyük bir sevinç yaşandığını söyledi. Sosyal medyada paylaşılan çok sayıda görüntü, insanların sokaklara çıkarak darbeyi kutladığını gösterdi. Ancak öğle saatlerine doğru birçok yabancı ordunun hızlı müdahalesi nedeniyle kitlesel seferberlikler için zaman kalmadı.
Darbe sonrası Talon yeniden iktidara getirilmiş olmasına rağmen yabancı askerler ülkede kalmaya devam ediyor. Benin Komünist Partisi, bu askerlerin derhal ülkeden çekilmesini talep ederek, varlıklarını Benin’in yeniden açık biçimde bir Fransız sömürgesine dönüştürülmesi olarak nitelendirdi.
Kaynak: peoplesdispatch.org
Çeviren: Yusuf Tuna KOÇ
