Erdoğan’ın sırrı ne?

Türkiye, 23 yılı aşkın süredir devam eden AKP iktidarı boyunca dünyada gelişmişlik kriteri kabul edilen tüm başlıklarda geriledi. Bazı başlıklarda ilk 10 yıl içinde yaşanan kısmi iyileşme de sonraki yıllarda yok olup gitti. Özellikle son on yılda ülke insanı için tablo her geçen gün daha kötüye gidiyor. Ama bu durum iktidar değişimi için yeterli olmadı/olmuyor. Gazetemizin politika editörü Mehmet Emin Kurnaz dün erken seçimi de dikkate alarak önümüzdeki 15 ay içinde Erdoğan'ın olası hamleleri ile ayrıntılı bir analiz yaptı. Mehmet Emin'in analizinde de belirttiği gibi Erdoğan ve Bahçeli neredeyse eli açık, kağıtları ortada masada oturup kurdukları oyuna devam ediyor. Ama şunu da belirtelim ki bu durum Cumhur İttifakı için bir tercihten çok zorunluluk. Yapacağı bir şey kalmayan iktidar bloku mecburen en iyi bildiği şeyi tekrarlamak durumunda. Yine başaracağına inanıyor.

Erdoğan en çok 10 yıldır kötü giden bir ekonomiye rağmen iktidarda kalma becerisine güveniyor. Bunu iki yerel seçim yenilgisine, yüzde 35'lere kadar gerileyen halk desteğine rağmen yapma yeteneği özgüvenini daha da yukarıya taşıdı. Türkiye'nin içinde bulunduğu tablo Erdoğan'ın iktidarda kalmasını rasyonel verilerle açıklayamaz. Belli oranda demokrasi geleneği olan, dinamik bir ülkede siyasal İslamcı bir iktidar toplumsal rıza üretmeyi önemsemeden koltukta kalmayı başardı ve bunu sürdürüyor.

Kabul edelim ki iktidarda kalmasında ABD, AB hatta Rusya desteğinin azımsanmayacak bir katkısı var. Cemaat, tarikat, mafya gibi organizasyonların ranta dayalı desteğiyle devlet kurumlarının ele geçirilmiş olması da belli oranda toplumsal desteği sağladı. Bu da önemli bir etken. Ama bunların hiçbiri AKP ve Erdoğan'ın yoksulluk, yolsuzluk ve baskıyla süren 23 yıllık iktidarını açıklamaya yetmez. O zaman geriye tek bir şey kalıyor: Sürecin belirleyicisi muhalefetin yaptıkları ve yapmadıkları oldu.

MUHALEFETİ BELİRLEMEK

İktidar eline geçirdiği sermaye ve devlet gücüyle neredeyse ezbere bildiği yoldan freni patlamış kamyon misali ilerliyor. Tek hedef seçimi bir daha kazanıp, rejimi değiştirilemez bir noktaya getirmek. Erdoğan ve Bahçeli ülkede siyasetin ateşini oda sıcaklığında tutabildikleri oranda bunu başarabileceklerinin farkında. Dengeyi bozacak hiçbir gelişme yaşanmamalı. En küçük kasis kamyonu yoldan çıkarmaya yeter de artar bile. Yine farkındalar ki muhalefetin zorlamasıyla yapılacak herhangi bir değişiklik tüm ezberi bozar ve yeni bir yol haritası çıkarmak için zaman yok. O yüzden iktidar tüm kuvvetiyle muhalefeti kontrol altında tutma görevine dört elle sarılıyor. O kadar ki muhalefeti kontrol altında tutmak için harcadıkları kadro, para ve enerjiyle orta büyüklükte bir Avrupa ülkesi daha yönetilirdi.

REJİM-SEÇİM MESELESİ

AKP ilk önemli yenilgisini 2019 yerel seçimlerinde yaşadı. Yerel seçimler cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminin bir kez daha halk oylamasına sunulması şeklinde gerçekleşti. Ve halk ezici çoğunlukla "biz bu rejimi istemiyoruz" dedi. Ama ne hikmetse 2023 seçimlerine giderken halkın bu talebi unutuldu ve rejim içinde muhalefetin adayı kim olacak tartışması başladı. Kılıçdaroğlu'nun adaylığının netleşmesinden sonra rejim gündeme gelmezken Erdoğan'la vaat yarışına girildi. Bugün de halkın duygusu çok farklı değil. Durumundan memnun olmayan, bu rejim değişmeli diyenlerin oranı kamuoyu yoklamalarına göre yüzde 65-70 bandında. Ama muhalefet yine ittifak, seçim ve aday tartışması içinde.

Şunun altını bir kez daha çizelim ki Erdoğan seçimden kaçamaz. Öyle ya da böyle bir seçim olacak. O yüzden seçimler kuşkusuz hala önemini koruyor. Bununla birlikte seçimle ve sandıkla tüm sorunların çözüleceği üzerine kurulan siyasal söylem en hafif deyimle çok eksik kalır. Sorun, Türkiye'nin kimin tarafından yönetildiği meselesini çoktan aşmış durumda. Mesele Türkiye'yi nasıl bir geleceğin beklediği meselesine gelmiştir. İsim ancak bu gelecek ufku içinde tartışıldığında bir anlam taşıyacaktır.

EZBER BOZULMADAN

Türkiye'de sadece iktidarın ezberi yok. Meclis muhalefetinin de kendi ezberleri var. CHP son bir yıldır kendi sınırlarını zorlayan bir çizgi izlese de bugün itibariyle iktidarı sarsacak bir noktaya gelemedi. Bu tek başına CHP'nin de üstesinden geleceği bir şey değil. Toplumun içinde bulunduğu sorunları merkeze alan ve o sorunların tek adam rejimiyle bağını kuran bir siyasal hatta ihtiyaç var.

Her şeyi tekleştiren, kendi ikballeri için ülkenin istikbalini ABD'nin kuyruğuna bağlayanlara karşı geleceği yeniden kurmaya çağıran bir anlayış ancak Erdoğan'ın ezberini bozabilir. Dengeyi değiştirebilir. Sayfada gördüğünüz tablo ve rakamlar milyonlar için çekilmez bir dünya fotoğrafı sunuyor. Bu durum devam ettirilemez. Ama kendiliğinden de değişmez. Yandaki rakamlar aynı zamanda emekçilerin, kadınların, çocukların çağrısıdır. Bu çağrı ankete, sandığa sığmayacak kadar güçlü bir çağrı. Erdoğan'da bilmediğimiz bir sır yok. Dengeyi bozacak şey bu çağrıya verilecek yanıtta saklı.

∗∗∗

HAREKETE GEÇMELİ

Türkiye’nin içinde bulunduğu ekonomik ve sosyal tabloyla bundan 10 ay önce yapılmış bir seçim anketini aynı anda göstermek istedik. Tek başına bu tablo ülkeyi değiştirmeye yetmez. Erdoğan, seçim takvimini belirleyecek konfora sahip. Taktik hamleleri ona göre belirliyor. Tek başına iktidar hamlelerini bilmek işe yaramaz. Önemli olan o hamleler nasıl boşa çıkarılacak? O yüzden grafiği bir bütün olarak görmek her şeyden önemli.