Öğrenci seçme ‘proje’si

Proje okul yönetmeliğinde; liseye geçiş sınavında yüzde 1’lik dilime giren öğrencilere yönelik özel program uygulayan okullarda okul özel sınavı uygulaması getiriliyor. Özel program uygulayan okullara öğrenci seçmek üzere programa özgü okul veya Bakanlık tarafından öğrencilere yazılı ve/veya uygulamalı sınav yapılacak maddesi yer alıyor.

Özel program uygulayan okullarda öğrenci seçiminin; Ortaöğretim Genel Müdürlüğü’ne bağlı okullarda; ortaöğretime geçiş kapsamında Bakanlık tarafından yapılan merkezi sınav sonuçlarına göre öğrencinin Türkiye genelinde %1’lik başarı diliminde yer alması esas alınacak ancak öğrencilerin yüzde 1’lik dilime girmesi, istediği okula yerleşmek için yeterli olmayacak.  Ayrıca okulda uygulanan özel program doğrultusunda okul veya Bakanlık tarafından yapılacak özel sınavda başarılı olma şartı aranacak.

Yazılı ve uygulamalı sınav yönergesine göre uygulamalı sınavların tanımı, süresi ve hangi kazanımlara göre yapılacağı ders öğretmenlerince belirlenmesi, -öznel değerlendirmeye dayalı- ve dinleme ve konuşma becerilerini ölçen bir sınav olması düzenlemesi yer alıyor.

Okul veya Bakanlık tarafından yapılacak okul özel sınavının hangi eşit, bilimsel, objektif kriterlere dayanacağı ciddi bir sorun. Kamuda atamalarda uzun yıllardır eşitsizliğe, adaletsizliğe neden olan mülakat yöntemi ile benzer özellik taşıyan öznel değerlendirmeye açık okul özel sınavının uygulanması durumunda öğrenciler açısından yeni bir eşitsizlik aracı olma riski oldukça yüksek.

Yine aynı yönetmelikte proje okullarının işleyişi ile ilgili bölümde madde 10’da “Hafızlık, spor ve müzik alanında eğitim veren bağımsız ortaokul/imam hatip ortaokulları ile bünyesinde ortaokul/imam hatip ortaokulu bulunan proje okullarının ortaokul/imam hatip ortaokulu kısmına, okul yönetimi tarafından sınav ile öğrenci seçimi yapılabilir. Bu sınavlar yazılı ve/veya sözlü/uygulamalı olarak yapılabilir.” maddesi yer alıyor.

Proje okullar bünyesinde yer alan ortaokullarda da sözlü sınavın yapılabileceği düzenleniyor.

Son proje okul yönetmeliği ile lisede, ortaokulda; eğitimin her kademesinde sözlü sınav, uygulamalı sınav, okul özel sınavı gibi uygulamaların adımlarının atıldığını görüyoruz. Bakanlığın zaman zaman sınav sistemlerinde değişimi tartışıyoruz, açık uçlu soruların da sorulması hazırlıkları yapıyoruz türünden açıklamalarının somut karşılığı proje okulları yönetmeliğinde karşımıza çıkıyor.

Elemenin, rekabetin, eşitsizliğin aracı olan var olan merkezi sınav sistemlerinden daha da eşitsiz ve daha da adaletsiz olma riski taşıyan yeni araçlar, yöntemler tanımlanıyor.

DMM YALANLARKEN DOĞRULADI

İletişim Başkanlığı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), ‘Proje okul statüsündeki tüm liselere girişte LGS’ye ek olarak, yazılı sınav ya da mülakat uygulanacağı’ iddiasının doğru olmadığını duyurdu.

DMM’nin yaptığı “Türkiye’de bu kapsamda değerlendirilebilecek okullar TÜBİTAK Fen Lisesi ve BAYKAR Fen Lisesi ile sınırlıdır. Bu okullarda merkezi sınavda aranan başarı şartının yanısıra okulun uyguladığı programa yönelik aranan diğer sınav şartlarını da sağlama söz konusu olmaktadır.” açıklaması ile gazetemizde proje okullar yönetmeliği sonrası 17 Temmuz 2025’te ve 23 Ocak 2026’da yayımlanan yazı haber ile yer alan bilgi doğrulanmış oluyor.

MEB Dezanformasyon birimi sınavda %1’lik dilime giren özel program uygulayan okullara yerleşecek öğrencilere şu anda iki okulda yapılacak diyerek yazılı ve/veya uygulamalı okul özel sınav uygulamasını doğruluyor.

Yönetmelik, şimdi 2 olan bu okulların sayısının 12 Temmuz’da Resmi Gazete’de yayınlanan yönetmelikle önünün açılacağına işaret ediyor. Söz konusu yönetmelikte "Özel program uygulayan okul: Uygulanacak özel programı Bakanlık tarafından onaylanmış okulu" ibaresi bu okulların sayısının artırılabileceğinin yolunu açan bir işaret ediyor.

∗∗∗

YÖNETMELİK NE DİYOR?

Okul özel sınavı: Özel program uygulayan okullara öğrenci seçmek üzere programa özgü okul veya Bakanlık tarafından yapılan yazılı ve/veya uygulamalı sınavı,

Özel program uygulayan okul: Uygulanacak özel programı Bakanlık tarafından onaylanmış okulu,

Ortaöğretim Genel Müdürlüğüne bağlı okullarda; ortaöğretime geçiş kapsamında Bakanlık tarafından yapılan merkezi sınav sonuçlarına göre öğrencinin Türkiye genelinde %1’lik başarı diliminde yer alması esastır. Ayrıca okulda uygulanan özel program doğrultusunda okul veya Bakanlık tarafından yapılacak özel sınavda başarılı olmak şartı aranır.

• Hafızlık, spor ve müzik alanında eğitim veren bağımsız ortaokul/imam hatip ortaokulları ile bünyesinde ortaokul/imam hatip ortaokulu bulunan proje okullarının ortaokul/imam hatip ortaokulu kısmına, okul yönetimi tarafından sınav ile öğrenci seçimi yapılabilir. Bu sınavlar yazılı ve/veya sözlü/uygulamalı olarak yapılabilir.

Proje okulu: özel program veya özel proje uygulayan okullar