Sektör büyüme oranları ve istihdam

Bu yılın ilk çeyreğine ilişkin büyüme rakamları önümüzdeki günlerde yayımlanacak. Hemen her açıdan incelenip, tartışılan 2009 yılı büyüme oranlarına, bir de, ürünleri yurtiçinde üretilip satılan ve dış ticarete konu olmayan sektörler ile dış ticareti yapılabilen mallar üreten sektörler açısından bakalım.
Öncelikle bu ayırımın ne anlama geldiği üzerinde duralım.
Gömlek,  karpuz, otomobil gibi mallar üreten sektörlerin ürünleri uluslararası ticarete konu olurken, konut inşaatı, şehirlerarası otobüs hizmeti, bankacılık faaliyetleri, saç kesimi gibi ürünler yurtiçinde üretilip, tüketilmekte ve nadiren dış ticarete konu olmaktadır.
Ulusal gelir içinde dış ticarete konu olan mal üretimi önemli bir yer tutuyorsa, ülke de, uluslararası piyasalarla güçlü bağları olan dışa açık bir ekonomiye sahipse, küresel bir krizin öncelikle bu malları üreten sektörleri etkilemesi beklenir. Nitekim, Rusya, Hindistan, Brezilya vb pek çok ülkede, küresel kriz, öncelikle dış ticarete konu olan sektörleri etkilemiş, bu sektörlerde daralma daha fazla olmuştur. Buna bağlı olarak istihdamın yapısı da değişmiş, bu sektörlerde istihdam azalırken, dış ticarete konu olmayan sektörlerde istihdam artmıştır.
Hatırlanacağı gibi, Türkiye ekonomisi geçtiğimiz yıl yüzde 4.7 oranında küçülmüştü.
Dış ticareti yapılabilen mallar üreten tarım, madencilik ve imalat sanayi sektörleri 2008 yılında ortalama yüzde 3.4 büyümüş, krizin tam anlamıyla yaşandığı 2009 yılında yüzde 3.4’lük daralma yaşanmıştır.  Tablodan izlenebileceği gibi sadece tarım sektörü büyümesini sürdürmüş, madencilik ve imalat sanayi sektörleri küçülmüştür.  İnşaat, ticaret, enerji, finansal hizmetler ve ulaştırma sektörleri dış ticareti yapılmayan ürünler üretirler.  2009’da finansal hizmetler yüksek tempoda büyümesini sürdürürken, diğer sektörlerde ciddi daralmalar olmuştur. En fazla gerileyen sektör inşaat olurken, ticaret ve ulaştırma sektörlerinde üretim milli gelirden daha hızlı düşmüştür.
Bu durum baştaki beklentilerimizden farklıdır.
Peki, bu durum istihdama nasıl yansımıştır?
Sektörlerin büyüme oranlarındaki bu farklılık istihdama yansımamıştır.  2009 yılında istihdam imalat sanayiinde yüzde 10, madencilikte yüzde 6.1 azalırken, dış ticarete konu olmayan sektörler içinde rekor yüzde 19.3 ile inşaat sektöründe olmuştur. Genel olarak bakıldığında, tahminlerin aksine, istihdam kaybının dış ticarete konu olan sektörlerde daha büyük olduğu görülür.
Bu farklılığın olası nedenlerinin tartışılmasını önümüzdeki haftaya bırakalım.