birgün

8° PARÇALI BULUTLU

BİRGÜN PAZAR 21.11.2021 11:11

85 milyon yaşındaki orkideler

85 milyon yaşındaki orkideler

Gül Çetin

Orkide kokulu pazarlar!

Dinazorlar döneminden günümüze, 85 milyon yıldır var olarak halen evlerimizi, iş yerlerimizi güzelleştiren, özel günlerde birbirinden güzel renkleriyle en çok armağan edilen çiçeklerden biri olan zarafetin sembolü orkideler, salepgiller familyasına ait 25 bin türüyle 'en çok çeşidi olan bitki' unvanına sahip çok yıllık bitkilerdir. Orkide çiçeğini erkek üreme organına benzeterek Yunanca’da testis anlamına gelen “Orkhis” ismini veren pek çok bitkinin isim babası Platon’un öğrencisi Yunan botanikçi Theophrastos’tur. Bir satir ile su perisinin yarı-tanrı oğlu Orkhis’in Yunan mitolojisindeki dramatik hikâyesi yerine sizleri Anadolu’muzda geçen tatlı bir aşk hikâyesinden bahsetmek istiyorum.

Bilimsel Adı:

Orchidaceae (Orkidegiller) veya Salepgiller, Asparagales takımına ait bir familyadır. Orkidegiller, Dünya’ya 763 cins olarak dağılmış, yaklaşık 28,000 türü vardır.

Anavatanı: Orta Asya ve Afrika

Mitolojik Hikâyesi

Maraş’ın Geben Yaylası’nda Prenses Orkhis yaşarmış. Bir gün eteğine beyaz bir leylek konmuş. Leylek o kadar güzelmiş ki Orkhis, leyleği çok sevmiş. Hava kararınca Orkhis hızla yerinden kalkarken leyleğe çarpmış, kanadı kırılmış. Orkhis hemen saçından bir tel koparıp yaralı leyleğin kanadını sarmış. O anda leylek, yakışıklı bir delikanlıya dönüşmüş. Meğer leylek uzun yıllardır Orkhis’i ararmış. Böylece aşkları başlamış. Havalar soğuyunca delikanlı gitmesi gerektiğini ama ne olursa olsun geleceğini söylemiş. Böylece Orkhis beklemeye başlamış. Beklemiş, beklemiş... Beklemeye dermanı kalmayan Orkhis, en sonunda rüzgarın içinde toz olup dağa savrulmuş. Bu savruluşun ardından dağı orkisin mis kokusu sarmış. Orkis’in kendini rüzgara verdiği yerde ise bir çiçek bulmuşlar. Dünyada sadece Geben Yaylası’nda yetişen bu çiçeğe Maraş Orkidesi adını vermişler. Maraş Orkidesi’nin ağlayan yumrusu toprakta kalmış; gülen yumrusu Maraş dondurmasına (salep) lezzetini vermiş.

Şifası

Kış deyince akla gelen içeceklerin en mis kokulusu salep, orkidenin kök yumrusunun tozundan elde ediliyor. Göğsü yumuşatarak balgamı söküp rahatlamayı sağlıyor. Çiçekleri bronşit ve öksürüğeiyi geliyor, bağırsakların daha rahat çalışmasını sağlıyor.

Orkideli Bir Şiir

saat kulesinin ışığı

vagonun camlarına

vuruyordu

camlarda

buzdan

orkide ve menekşeler

silince buğusunu

senin yüzün çıkıyordu.

Onu Bana Bağışla

Behçet Aysan

Orkideli Bir Şarkı:

Güldürmeyen, ağlatmayan

Sinsi bir ok

Öldürmeyen

Çaresi yok

Bu yaranın

Kimde kalır

Kabukları

Aldın beni nefesimi

Yersiz mülksüz sahip gibi

Aslı sende

Süreti yok

Yamacına indir beni

Şimdi gövdemde büyüyen

Bu arsız, kimsesiz, topraksız çicek

Yüreğimde kor sürgün göğsüne

Bunu bana yapmazdın çiçek

Şarkı: Cihan Murtezaoğlu/ Bir Beyaz Orkide

Arasında Orkide Kurumuş Bir Kitap:

Gözyaşlarım akmasın diye gözlerimi kapatmadan hemen önce, “Beni olduğum gibi sevdiğini bildiğim sürece orkide, karahindiba, kaktüs veya herhangi başka bir şey olmak hiç umurumda değil," diyebildim ve başka bir şey söyleyemedim.

Enno ya da Asfalttaki Karahindiba,

Astrid Frank

Not: Bu kitap ”orkide çocuklar” terimini ilk duyduğum kitap, öğretmenler ve ebeveynler mutlaka okumalı!

Sanatta Orkide:

Türk-İslam coğrafyasında farklı zaman ve kültürel mozaikten beslenen minyatüre gönül veren Nevin Yapıcı’nın kurumuş yaprak ve orkide üzerine çizdiği minyatürlerine sosyal medya hesabından ulaşmanız mümkün. Ayrıca orkide çiçeği üzerine minyatür çizmeyi anlattığı videolarını da izleyip, denemeye ne dersiniz?

Yararlanılan Kaynaklar

https://iyikigormusum.com/ciceklerin-mitolojik-hikayeleri-ve-anlamlari

https://tr.wikipedia.org/wiki/Orchidaceae

https://www.tazecicek.com/blog/orkideleri-sevmek-icin-6-neden/

https://muhiku.com/blog/orkide-ciceginin-anlami-nedir/

https://medium.com/@muhiku_blog/orkide-rehberi-orkide-hakkında-her-şey

https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/sosyal-medyadan-orkide-cicegi-uzerine-minyatur-yapimini-ogretiyor/

https://www.haber7.com/yasam/haber/270042-orkide-85-milyon-yasinda